طراحی و ارزیابی برنامه آموزشی تشخیص اخبار واقعی و جعلی با هدف تقویت تفکر انتقادی و سواد رسانه ای دانش آموزان دوره ابتدایی

عصر دیجیتال با گسترش بی سابقه اطلاعات و ظهور پدیده اخبار جعلی، ضرورت آموزش سواد رسانه ای را از همان سال های اولیه تحصیل دوچندان ساخته است. پژوهش حاضر به طراحی و ارزیابی برنامه ای آموزشی برای تشخیص اخبار واقعی از جعلی می پردازد که با هدف تقویت تفکر انتقادی و سواد رسانه ای دانش آموزان دوره ابتدایی تدوین شده است. با بهره گیری از رویکرد تلفیقی مبتنی بر نظریه رشد شناختی پیاژه، راهبردهای یادگیری مبتنی بر مسئله و مدل های معتبر سواد رسانه ای همچون SIFT و چارچوب پنج سوال کلیدی، برنامه ای ساختاریافته در قالب ده جلسه آموزشی طراحی گردید. ارزشیابی برنامه با استفاده از طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و به کارگیری ابزارهای استاندارد سنجش تفکر انتقادی و سواد رسانه ای انجام شد. یافته ها حاکی از افزایش معنادار توانایی تشخیص اخبار جعلی، بهبود مهارت های فراشناختی و ارتقای خودکارآمدی رسانه ای در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل بود.

کلیدواژه ها:

اخبار جعلی ، تفکر انتقادی ، سواد رسانه ای ، دوره ابتدایی ، برنامه آموزشی ، تشخیص اطلاعات نادرست