بررسی اثربخشی راهبردهای آموزشی مبتنی بر ذهن آگاهی و تنظیم هیجان بر بهبود تمرکز و کاهش رفتارهای تکانشی در محیط یادگیری

هدف این مقاله، بررسی اثربخشی راهبردهای آموزشی مبتنی بر ذهن آگاهی و تنظیم هیجان بر بهبود تمرکز و کاهش رفتارهای تکانشی در محیط یادگیری است. در عصر حاضر، محیط های یادگیری با چالش جدی کاهش توجه پایدار و افزایش واکنش های تکانشی در میان دانش آموزان روبه رو هستند که این امر بر کیفیت فرایند یادگیری تاثیر منفی می گذارد. ذهن آگاهی به عنوان توانایی حفظ آگاهی لحظه به لحظه از تجارب درونی و بیرونی بدون قضاوت، و تنظیم هیجان به عنوان مجموعه مهارت های شناسایی، برچسب زنی و تعدیل پاسخ های هیجانی، دو رویکرد نظری و عملی مهم هستند که در سال های اخیر توجه پژوهشگران حوزه روانشناسی تربیتی را به خود جلب کرده اند. یافته های این مقاله مروری نشان می دهد که راهبردهای مبتنی بر ذهن آگاهی مانند تمرینات تنفسی آگاهانه، فعالیت های حسی و گوش دادن فعال، از طریق کاهش سرگردانی ذهنی و افزایش آگاهی فراشناختی، به بهبود چشمگیر تمرکز پایدار و انتخابی منجر می شوند. همچنین، راهبردهای مبتنی بر تنظیم هیجان مانند آموزش شناسایی هیجانات، تکنیک مکث و تامل، و جایگزینی پاسخ تکانشی با رفتار برنامه ریزی شده، از طریق ایجاد فاصله بین محرک و پاسخ و تقویت بازداری رفتاری، به کاهش معنادار رفتارهای تکانشی در کلاس درس کمک می کنند. مهم تر آنکه، تلفیق هر دو دسته راهبردها اثرات هم افزایی بر کارکردهای اجرایی از جمله حافظه فعال، بازداری پاسخ و انعطاف پذیری شناختی دارد و پایداری اثربخشی را در طول زمان افزایش می دهد. پیامدهای کاربردی این مقاله شامل طراحی محیط فیزیکی کلاس متناسب با تمرکز آگاهانه، زمان بندی استراحت های ذهن آگاهی در برنامه درسی، روش های بازخورد هیجانی بدون قضاوت، مشارکت والدین در تداوم راهبردها و توانمندسازی معلمان در اجرای همزمان هر دو رویکرد می باشد. در مجموع، راهبردهای آموزشی مبتنی بر ذهن آگاهی و تنظیم هیجان می توانند به عنوان مداخلاتی موثر، کم هزینه و در دسترس برای بهبود کیفیت توجه و کاهش رفتارهای تکانشی در محیط های یادگیری مورد استفاده قرار گیرند.

کلیدواژه ها:

ذهن آگاهی ، تنظیم هیجان ، تمرکز ، رفتارهای تکانشی ، محیط یادگیری