تقویت تفکر انتقادی دانش آموزان با استفاده از روش پرسشگری در تدریس

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر روش پرسشگری در تدریس بر تقویت تفکر انتقادی دانش آموزان انجام شد. مسئله اصلی پژوهش، ضعف قابل توجه دانش آموزان ایرانی در مهارت های تفکر انتقادی از جمله تحلیل، ارزیابی و استدلال وری است که ریشه در شیوه های سنتی و سخنرانی‑محور دارد. این مطالعه با روش تحقیق کتابخانه ای و رویکرد توصیفی‑تحلیلی انجام گرفت. داده ها از طریق جستجوی نظام مند در پایگاه های علمی داخلی و نیز منابع معتبر خارجی طی سال های ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۲ جمع آوری و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها نشان داد که روش پرسشگری در تدریس از چهار مکانیسم اصلی باعث تقویت تفکر انتقادی می شود: الف) فعال سازی دانش پیشین و ایجاد درگیری شناختی، ب) تشویق به بررسی چندوجهی مسائل و کشف تناقضات، ج) توسعه مهارت پرسشگری خودگردان در دانش آموزان، د) ایجاد فضای امن روانی برای بیان دیدگاه های متفاوت. نتایج پژوهش حاکی از آن است که به کارگیری هدفمند پرسش های سطح بالا (تحلیلی، ترکیبی و ارزشیابی) توسط معلم و نیز آموزش پرسشگری به دانش آموزان، می تواند به طور معناداری مهارت های تفکر انتقادی را افزایش داده و دانش آموزان را از مصرف کنندگان منفعل اطلاعات به تولیدکنندگان فعال دانش تبدیل نماید.واژگان کلیدی: تفکر انتقادی، روش پرسشگری، تدریس پرسش‑محور، دانش آموزان، مهارت های تفکر