پرورش مسئولیت پذیری دانش آموزان از طریق مشارکت فعال در مدیریت کلاس

مسئله اصلی این پژوهش، بررسی تاثیر مشارکت فعال دانش آموزان در فرآیندهای مدیریتی کلاس درس بر ارتقای حس مسئولیت پذیری اجتماعی و فردی آنان است. با توجه به چالش های موجود در سیستم های آموزشی سنتی که دانش آموز را در جایگاه منفعل قرار می دهند، هدف این مطالعه شناسایی راهکارهای عملی برای انتقال بخشی از اختیارات مدیریت کلاس به دانش آموزان و سنجش اثرات آن بر رفتارهای مسئولانه است. روش پژوهش حاضر، مروری-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای است که در آن داده ها از طریق فیش برداری از مقالات علمی-پژوهشی داخلی، پایان نامه ها و کتب تخصصی حوزه علوم تربیتی و روانشناسی پرورشی گردآوری شده اند. یافته های حاصل از تحلیل محتوا نشان می دهد که واگذاری نقش هایی نظیر نوبت دهی، نظارت بر نظم گروهی، و مشارکت در تدوین قوانین کلاسی، همبستگی مثبت و معناداری با افزایش خودتنظیمی و تعهد دانش آموزان دارد. نتایج حاکی از آن است که وقتی دانش آموزان خود را شریک در اداره کلاس بدانند، انگیزه درونی برای رعایت هنجارها افزایش یافته و رفتارهای ایثارگرانه و کمک رسان بیشتر مشاهده می شود. همچنین مشخص شد که این رویکرد نه تنها بار کاری معلم را کاهش می دهد، بلکه مهارت های تصمیم گیری و حل مسئله را در دانش آموزان تقویت می کند. در نهایت، این پژوهش نتیجه می گیرد که گذار از مدیریت اقتدارگرا به مدیریت مشارکتی، پیش شرط اصلی برای پرورش شهروندان مسئول در آینده است و نیازمند بازنگری در برنامه های تربیت معلم و ساختارهای کلاسی می باشد.واژگان کلیدی: مسئولیت پذیری، مدیریت مشارکتی کلاس، دانش آموزان، خودتنظیمی، مشارکت فعال