بررسی و مقایسه تحلیلی روشهای ارزیابی و بهسازی لرزه ای سازه های بنایی سنگی

سازه های بنایی سنگی به عنوان یکی از کهن ترین و در عین حال آسیب پذیرترین سیستم های ساختمانی سهم قابل توجهی از بافت های تاریخی روستایی و حتی بخش هایی از بافت شهری در کشورهای لرزه خیز از جمله، ایران را به خود اختصاص داده اند. تجربه زلزله های مخرب اخیر در ایران و سایر نقاط جهان نشان داده است که بخش عمده ای از تلفات انسانی و خسارات اقتصادی ناشی از زلزله به فروپاشی یا آسیب شدید این نوع سازه ها مربوط می شود. در دهه های اخیر با تغییر رویکرد از تخریب و نوسازی به، حفاظت، مرمت و بهسازی توجه ویژه ای به مقاوم سازی لرزه ای سازه های بنایی سنگی معطوف شده است. بهسازی لرزه ای این سازه ها نه تنها با هدف افزایش ایمنی جانی، ساکنان بلکه با هدف حفاظت از ارزش های تاریخی، فرهنگی و معماری بناها انجام می گیرد. با این حال انتخاب روش مناسب بهسازی همواره با چالش هایی نظیر محدودیت های فنی، اقتصادی، معماری و حفاظتی همراه است. هدف اصلی این مقاله ارائه یک مطالعه جامع و تحلیلی در خصوص رفتار لرزه ای سازه های بنایی سنگی و بررسی و مقایسه روش های مختلف بهسازی لرزه ای آنها است. در این راستا ابتدا ویژگی های معماری و سازه ای این نوع بناها و ایرادات اجرایی رایج مورد بررسی قرار گرفته سپس رفتار لرزه ای و مکانیزم های خرابی آنها تحلیل شده است. در ادامه، اصول بهسازی لرزه ای و روش های سنتی متداول و نوین تقویت معرفی و در قالب جدول های مقایس های ارزیابی می گردند. همچنین به منظور کاربردی تر شدن، مباحث یک مطالعه موردی از بهسازی لرزه ای یک بنای بنایی سنگی تاریخی در ایران ارائه شده و نتایج آن تحلیل شده است. نتایج این پژوهش نشان داد که به کارگیری رویکردی تلفیقی مبتنی بر شناخت دقیق سازه، استفاده از روش های کم مداخله و بهره گیری هدفمند از فناوری های نوین می تواند به طور موثری عملکرد لرزه ای سازه های بنایی سنگی را بهبود بخشیده و در عین حال اصالت معماری آنها را حفظ نماید.

کلیدواژه ها:

سازه های بنایی سنگی ، بهسازی لرزه ای ، رفتار لرزه ای بناهای تاریخی ، مقاوم سازی ، FRP