معماری بی قرار؛ تحلیل گسست حافظه، ذهن و انعکاس آن در معماری ایران (موردی شهر ارومیه)

معماری معاصر ایران در دهه های اخیر با نوعی دوگانگی میان ثبات و تغییر، سنت و مدرنیته، و هویت و بی مکانی روبه رو بوده است. این وضعیت که در این پژوهشح حاضر با عنوان «معماری بی قرار» یاد می شود، حاصل تعامل پیچیده ی فناوری های نوین، تحولات فرهنگی و جست وجوی هویت در بافت متحول شهری است. این چالش در شهر های چند فرهنگی مانند ارومیه نمود برجسته تری دارد؛ جایی که هم زمانی فرهنگ ها، شتاب توسعه کالبدی و فاصله گرفتن ساخت وسازهای جدید از لایه های تاریخی و معنایی شهر، شکل ویژه ای از بی قراری هویتی و فضایی را پدید آورده است. بررسی های مرتبط با کالبد و منظر شهری ارومیه نشان می دهد که ناسازگاری میان الگو های سنتی و مداخلات معاصر، کاهش انسجام بصری و تضعیف حس مکان را در برخی نواحی تشدید کرده است؛ با این حال همین پویایی فرهنگی و چند لایگی هویتی ظرفیت آن را دارد که به بازآفرینی فضا و بازتعریف معنا در معماری بینجامد. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش تحلیلی–توصیفی و با تکیه بر رویکرد های نظری متنوع از جمله آثار نوربرگ شولتز، رلف، و مطالعات داخلی درباره ی حس مکان، معماری جنبشی و تغییر فرم پذیر، به تبیین مولفه های بی قراری در معماری معاصر ایران و تحلیل آن در بستر ارومیه می پردازد. یافته ها نشان می دهند که بی قراری در معماری نه صرفا نشانه ی آشفتگی، بلکه نوعی پویایی فرهنگی و کالبدی است که از پیوند فناوری، هویت و ادراک فضایی ناشی می شود و در شهرهایی مانند ارومیه می تواند به فرصتی برای بازتعریف هویت شهری تبدیل شود.

کلیدواژه ها:

معماری بی قرار ، حس مکان ، هویت فرهنگی ، معماری جنبشی ، تغییر فرم پذیری ، پایداری