واکاوی ظرفیت های شهرسازی تاکتیکی در تحقق سرزندگی شهری (مطالعه موردی: شهر ملارد)

شهر ملارد به عنوان یکی از شهرهای حومه ای کلان شهر تهران، با گسست میان فضاهای عمومی و زندگی روزمره شهروندان مواجه است. پژوهش حاضر با هدف بررسی ظرفیت های رویکرد شهرسازی تاکتیکی در ارتقای سرزندگی شهری در ملارد صورت گرفته است. این پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی-اکتشافی است و با رویکرد کیفی و با استفاده از اسناد کتابخانه ای (شامل منابع فارسی و انگلیسی معتبر)، مطالعات میدانی اکتشافی و مصاحبه با ۱۵ تن از ساکنان و فعالان محلی انجام شده است. داده ها با روش تحلیل مضمون (تماتیک) مورد تحلیل قرار گرفته اند. یافته ها نشان می دهد که شهرسازی تاکتیکی از سه مسیر اصلی می تواند به سرزندگی ملارد کمک کند: ایجاد «ایستگاه های تحرک محله ای» از طریق تبدیل موقت نقاط بی دفاع شهری به فضاهای بازی و تعامل، تقویت اقتصاد محلی خرد با برگزاری بازارچه های دوره ای و غرفه های صنایع دستی، و بازطراحی مشارکتی معابر فرسوده با کمترین هزینه و بیشترین سرعت اجرا. مهم ترین موانع فراروی شهرسازی تاکتیکی در ملارد عبارتند از ضعف سرمایه اجتماعی، نبود بستر حقوقی-اداری برای مداخلات موقت و ترس مدیران شهری از «شلوغی» و «بی نظمی» بصری. با این حال، نتایج نشان می دهد که حتی اقدامات کوچک و زودبازده (نظیر رنگ آمیزی مشارکتی یک کوچه، نصب نیمکت های متحرک و مسدود کردن موقت خیابان در روزهای خاص) می تواند امنیت ادراکی را افزایش، تعاملات رو در رو را بازیابی و در بلندمدت زمینه را برای سرزندگی پایدار فراهم کند. در پایان، پژوهش چارچوبی سه لایه (شناسایی نقاط مداخله، طراحی اقدامات تاکتیکی، نهادینه سازی حافظه جمعی) برای اجرای شهرسازی تاکتیکی در ملارد پیشنهاد می دهد.

کلیدواژه ها:

شهرسازی تاکتیکی ، سرزندگی شهری ، فضاهای عمومی ، شهر ملارد ، اقدامات زودبازده