تحلیل شبکه ذینفعان و موانع نهادی در تحقق بازآفرینی شهری پایدار(مطالعه موردی: سکونتگاه های غیررسمی شهر ملارد)

سکونتگاه های غیررسمی به عنوان یکی از چالش های اساسی نظام برنامه ریزی شهری در کشورهای در حال توسعه، همواره با کمبود شاخص های کیفی مسکن، ضعف دسترسی به خدمات شهری و محرومیت های اجتماعی-اقتصادی همراه بوده اند. شهر ملارد به عنوان یکی از شهرهای اقماری استان تهران، در دهه های اخیر رشد شتابانی را در قالب سکونتگاه های غیررسمی تجربه کرده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل فضایی کیفیت زندگی در سکونتگاه های غیررسمی شهر ملارد (محلات جعفریه، سراسیاب و طلائیه) تدوین شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی است. جامعه آماری پژوهش را کلیه سرپرستان خانوار ساکن در سه محله مورد مطالعه تشکیل داده اند. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران ۴۰۰ نفر تعیین گردید و نمونه گیری به روش تصادفی طبقه ای متناسب انجام شد. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته با ۲۴ گویه در سه شاخص کالبدی-زیرساختی، دسترسی به خدمات شهری و اجتماعی-مشارکتی بود. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و آزمون های تی تک نمونه ای، تحلیل واریانس یک راهه و توکی تجزیه و تحلیل شدند. یافته های پژوهش نشان داد که میانگین کلی کیفیت زندگی در محله جعفریه (۳.۰۰) در سطح متوسط، در محله سراسیاب (۲.۸۰) پایین تر از متوسط و در محله طلائیه (۲.۲۲) به طور معناداری پایین تر از سطح متوسط است. شاخص دسترسی به خدمات شهری با میانگین ۲.۳۶ نامطلوب ترین وضعیت را دارا بود و شاخص اجتماعی-مشارکتی با میانگین ۳.۰۳ وضعیت نسبتا بهتری نشان داد. نتایج آزمون ANOVA و توکی تفاوت معناداری میان هر سه محله را تایید کرد و رتبه بندی کیفیت زندگی به ترتیب جعفریه (بهترین)، سراسیاب و طلائیه (نامطلوب ترین) به دست آمد. بر اساس یافته ها، اولویت بندی مداخلات در محله طلائیه، بهبود شبکه فاضلاب و معابر، احداث مراکز درمانی و آموزشی و بهره گیری از ظرفیت های اجتماعی موجود در محلات پیشنهاد می گردد.

کلیدواژه ها:

کیفیت زندگی ، سکونتگاه های غیررسمی ، تحلیل فضایی ، شهر ملارد ، جعفریه ، سراسیاب ، طلائیه