حجیت امارات عرفی و دیجیتال در اثبات دعاوی مدنی

با گسترش فناوری و تحول در روابط اجتماعی، ادله اثبات دعوی از محدوده سنتی خود فراتر رفته و امارات دیجیتال در کنار امارات عرفی جایگاه روزافزونی یافته اند. با این حال، چالش هایی چون احراز اصالت داده ها، تعیین معیار عرف معتبر و نحوه جمع یا تعارض میان این دو دسته اماره، ضرورت بازنگری و تحلیل تطبیقی آن ها را در فقه امامیه و حقوق ایران مطرح ساخته است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای، قوانین مدنی، آیین دادرسی مدنی، تجارت الکترونیکی، جرائم رایانه ای و رویه قضایی، در پی پاسخ به این پرسش است که شرایط و حدود حجیت امارات عرفی و دیجیتال در اثبات دعاوی مدنی چیست و چگونه می توان از آن ها به صورت جمعی و کارآمد استفاده کرد. هدف اصلی تحقیق، تبیین مبانی نظری و قانونی حجیت، شناسایی نقطه اشتراک ها و تمایزها، و ارائه راهکارهایی برای همگرایی این دو دسته اماره در فرآیند دادرسی است. نتایج نشان داد که هر دو دسته اماره، مشروط بر مشروعیت، وثوق نوعی و عدم تعارض با ادله قوی تر، قابلیت استناد دارند؛ تفاوت ها عمدتا در ابزار احراز و چالش های فنی یا عرفی است. همچنین، رویه قضایی ایران رو به سمت پذیرش ترکیب امارات عرفی و دیجیتال و تقویت ارزش اثباتی آن ها حرکت کرده و برای استحکام این روند، تدوین دستورالعمل های فنی، آموزش تخصصی قضات و حمایت قانونی از صحت و تمامیت داده ها ضروری است.

کلیدواژه ها:

اماره ، ادله ، اثبات دعوا ، اماره دیجیتال ، وثوق .