نقش هوش هیجانی معلمان در ایجاد محیط یادگیری مثبت و پیشگیری از مشکلات رفتاری در کلاس های ابتدایی

کلاس درس ابتدایی یکی از مهم ترین بسترهای شکل گیری شخصیت، رشد اجتماعی و تکوین مهارت های شناختی و هیجانی کودکان است. در این میان، معلم نه تنها انتقال دهنده دانش، بلکه سامان دهنده فضای عاطفی و اجتماعی کلاس نیز محسوب می شود. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش هوش هیجانی معلمان در ایجاد محیط یادگیری مثبت و پیشگیری از مشکلات رفتاری در کلاس های ابتدایی، به صورت مروری-تحلیلی انجام شده است. هوش هیجانی به مثابه توانایی ادراک، فهم، تنظیم و به کارگیری هیجان ها در تعامل با خود و دیگران، از مهم ترین شایستگی های حرفه ای معلمان در قرن بیست ویکم به شمار می رود. یافته های مرور مبانی نظری و پژوهش های پیشین نشان می دهد که معلمان دارای هوش هیجانی بالاتر، با بهره گیری از خودآگاهی، خودتنظیمی، همدلی و مهارت های ارتباطی، قادرند روابطی مبتنی بر اعتماد، احترام و امنیت روانی با دانش آموزان برقرار کنند. چنین روابطی زمینه ساز افزایش انگیزش درونی، مشارکت فعال، احساس تعلق و کاهش اضطراب و تعارض در کلاس است. از سوی دیگر، هوش هیجانی معلمان نقش پیشگیرانه مهمی در کنترل و کاهش مشکلات رفتاری نظیر پرخاشگری، بی توجهی، اجتناب، لجبازی و اختلال در تعاملات کلاسی دارد؛ زیرا این معلمان معمولا به جای رویکردهای تنبیهی و واکنشی، از راهبردهای حمایتی، آموزشی و ترمیمی استفاده می کنند. نتیجه کلی آن است که هوش هیجانی معلمان ابتدایی، عاملی کلیدی در ارتقای کیفیت محیط آموزشی و موفقیت تحصیلی و رفتاری دانش آموزان است. بر این اساس، تقویت این مهارت در برنامه های تربیت معلم و دوره های ضمن خدمت، ضرورتی جدی برای نظام آموزشی به شمار می آید.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، معلمان ابتدایی ، محیط یادگیری مثبت ، مدیریت کلاس ، مشکلات رفتاری ، آموزش ابتدایی