رسانه های نوین و عاملیت معرفتی: بررسی تاثیر هوش مصنوعی بر عاملیت سیاسی- اجتماعی در بستر شبکه های اجتماعی

مردم سالاری بر این فرض بنیادین بناشده که شهروندان بر اساس نوعی آگاهی که مبتنی بر اراده و خواست ایشان است در امور مدنی و سیاسی مشارکت می کنند و نظام های مردم سالار وظیفه دارند به تحقق اراده جمعی در جامعه و سیاست کمک کنند. امروزه رسانه های نوین به ویژه شبکه های اجتماعی به کمک فناوری هوش مصنوعی به تولید و توزیع اطلاعات نادرست، جعلی و مغرضانه می پردازند و نظم دموکراتیک را مخدوش می سازند. به بیان دیگر مداخله و حضور فناوری های هوشمند در رسانه های اجتماعی به این مسئله بنیادین دامن زده که این اراده و انتخاب الگوریتم های هوش مصنوعی است که سرنوشت سیاسی و مدنی جوامع را تعیین می کند نه آگاهی و اراده شهروندان. درحالی که مشروعیت نظم دموکراتیک مشروط بر این است که بازتاب داوری حساب شده و سنجیده عموم مردم و نه واکنش سرسری و غیرارادی آنان باشد. در این مقاله پرسش اساسی این است که هوش مصنوعی در بستر رسانه های نوین به ویژه شبکه های اجتماعی چگونه بر عاملیت سیاسی- اجتماعی اثر می گذارد و اراده و معرفت سیاسی- اجتماعی او را دست کاری می نماید؟ در این راستا با مراجعه با ارائه نظری و مطالعات تجربی موجود و تحلیل مهم ترین مضامین مرتبط تلاش می شود این اثرگذاری کمتر مطالعه شده و نوین تبیین گردد. مطالعه اولیه نشان می دهد الگوریتم های هوش مصنوعی در رسانه های اجتماعی از طریق راهبردهای متنوعی، کنترل شهروندان بر معرفت، باورها و رفتارهای سیاسی و مدنی شان را دست کاری می کند که مهم ترین آن عبارت است از: آسیب معرفتی تدریجی، هک شناختی، فرسایش معرفت فردی، تضعیف معرفت علی، افزایش معرفت احساسی و ایجاد فاصله معرفتی. به نظر می رسد لازمه کاستن از این اثرگذاری فعال نمودن عاملیت معرفتی شهروندان از طریق خودآگاهی آنان و آموزش تفکر انتقادی است به نحوی که یک نظم دموکراتیک درونی و پایدار در افراد ایجاد شود و کنترل محیط معرفتی از رسانه های اجتماعی هوشمند خارج گردد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، تکنوکراسی ، دموکراسی ، حباب های معرفتی ، الگوریتم های تولید محتوا ، اطلاعات نادرست ، ربات های اجتماعی ، رسانه های اجتماعی