اثربخشی آموزش مهارت های حل مسئله بر کاهش رفتارهای تکانشی دانش آموزان

رفتارهای تکانشی به عنوان یکی از شایع ترین مشکلات رفتاری در میان دانش آموزان دوره ابتدایی، تاثیرات منفی گسترده ای بر عملکرد تحصیلی، روابط اجتماعی و سلامت روان آن ها دارد. این رفتارها که با اقدام سریع و بدون تفکر، عدم توانایی در به تاخیر انداختن ارضای نیازها و مشکل در پیش بینی عواقب عمل مشخص می شود، اغلب منجر به درگیری با همسالان، تنبیه توسط معلمان و افت تحصیلی می گردد. در سال های اخیر، توجه پژوهشگران به مداخلات روانشناختی معطوف شده است که می توانند مهارت های خودتنظیمی و کنترل تکانه را در دانش آموزان تقویت کنند. در این میان، آموزش مهارت های حل مسئله به عنوان یکی از موثرترین رویکردهای شناختی-رفتاری شناسایی شده است. مهارت های حل مسئله شامل مجموعه ای از توانایی های شناختی مانند تعریف مسئله، تولید راه حل های مختلف، ارزیابی پیامدهای هر راه حل، انتخاب بهترین گزینه و اجرای آن است. آموزش این مهارت ها به دانش آموزان کمک می کند تا در موقعیت های چالش برانگیز، به جای واکنش تکانشی و آنی، به صورت نظام مند و منطقی به فکر کردن بپردازند. پژوهش های متعدد نشان داده اند که دانش آموزانی که آموزش مهارت های حل مسئله را دریافت می کنند، در مقایسه با همسالان خود، رفتارهای تکانشی کمتری از خود نشان می دهند و توانایی بالاتری در کنترل خشم و بازداری پاسخ دارند. مقاله حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی به بررسی اثربخشی آموزش مهارت های حل مسئله بر کاهش رفتارهای تکانشی دانش آموزان پرداخته و یافته های پژوهش های مختلف را در این حوزه تحلیل و تلفیق می کند. نتایج نشان می دهد که آموزش مهارت های حل مسئله یکی از موثرترین مداخلات غیردارویی برای کاهش رفتارهای تکانشی در دوره ابتدایی است. بر این اساس، توصیه های کاربردی برای معلمان، مشاوران مدرسه، والدین و سیاست گذاران آموزشی ارائه می شود.