بازتاب و کارکرد بن مایه های اسطوره ای در شعر معاصر فارسی (با تکیه بر دیدگاه ها و آثار نیما یوشیج و مهدی اخوان ثالث)

ادبیات و اسطوره از دیرباز پیوندی ناگسستنی و عمیق داشته اند و اسطوره ها همواره به عنوان یکی از مهم ترین آبشخورهای فکری و تخیلی شاعران و نویسندگان در اعصار مختلف ایفای نقش کرده اند. در دوران معاصر، با توجه به تحولات گسترده اجتماعی، سیاسی و فرهنگی، شاعران برای بیان مفاهیم پیچیده و انتقادات بنیادین خود، نیازمند زبانی نمادین و چندلایه بودند. در این میان، نیما یوشیج به عنوان بنیان گذار شعر نو و مهدی اخوان ثالث به عنوان یکی از برجسته ترین پیروان او، رویکردهای بدیع و متفاوتی در استفاده از بن مایه های اسطوره ای اتخاذ کردند. هدف از این پژوهش، بررسی تحلیلی و تطبیقی کارکرد اسطوره در اشعار این دو شاعر نامدار است. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی و تحلیلی بوده و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای گردآوری شده اند. یافته های این پژوهش نشان می دهد که رویکرد نیما یوشیج به اسطوره، رویکردی زایا و اسطوره ساز است؛ او به جای تکرار اسطوره های کهن، با الهام از طبیعت و اجتماع، دست به خلق اسطوره های نوینی چون ققنوس و مرغ آمین می زند تا امید و بیداری را به جامعه تزریق کند. در نقطه مقابل، مهدی اخوان ثالث با نگاهی حسرت بار به گذشته باستانی ایران، اسطوره های ملی و حماسی کهن را احضار می کند تا زوال و انحطاط جامعه معاصر خود را به تصویر بکشد. اسطوره در شعر اخوان، کارکردی سوگوارانه و هشداردهنده دارد. در نهایت، هر دو شاعر توانسته اند با تلفیق اسطوره و مسائل روزمره اجتماعی، به زبانی جهانی و فرازمانی دست یابند که تاثیرگذاری کلام آنان را دوچندان کرده است.

کلیدواژه ها:

ادبیات معاصر ، شعر نو ، اسطوره ، نیما یوشیج ، مهدی اخوان ثالث ، نمادپردازی.