نقش حمایت اجتماعی خانواده، مدرسه و همسالان در شکل گیری، تداوم و ارتقای انگیزش تحصیلی دانش آموزان

انگیزش تحصیلی به عنوان یکی از کلیدی ترین ارکان موفقیت نظام های آموزشی و تضمین کننده پویایی شناختی و رفتاری دانش آموزان، تحت تاثیر سازه های گوناگون محیطی و روانی قرار دارد. پژوهش مروری حاضر با هدف تبیین جامع نقش حمایت اجتماعی سه کانون بنیادین یعنی خانواده، مدرسه و همسالان در شکل گیری، تداوم و ارتقای انگیزش تحصیلی دانش آموزان تدوین شده است. نظام های آموزشی نوین علاوه بر تمرکز بر فرآیندهای شناختی صرف، به بسترهای اجتماعی و تعاملی فراگیران توجه ویژه ای مبذول داشته اند، چرا که دانش آموز در خلاء رشد نمی کند و انگیزه های او ریشه در مناسبات بین فردی دارد. در این مقاله، ابعاد مختلف حمایت اجتماعی شامل حمایت عاطفی، اطلاعاتی، ابزاری و ارزیابی در ارتباط با ساختارهای مختلف انگیزش تحصیلی اعم از انگیزش درونی، بیرونی و بی انگیزگی مورد واکاوی قرار گرفته است. تحلیل متون پژوهشی نشان می دهد که حمایت عاطفی و انسجام ساختاری خانواده به عنوان اولین خط روانی، بسترساز اعتمادبه نفس تحصیلی است؛ در حالی که اتمسفر تعاملی مدرسه، سبک های ارتباطی معلمان و کاربرد فناوری های نوین آموزشی، ساختار انگیزشی را هدایت و هدایت گری می کنند. از سوی دیگر، گروه همسالان از طریق فرآیندهای یادگیری تعاملی، پذیرش اجتماعی و تسهیل روابط گروهی، نقشی دوگانه اما سرنوشت ساز در جهت دهی به اهداف پیشرفت تحصیلی ایفا می نمایند. در نهایت، ترکیب هم افزای این سه منبع حمایت اجتماعی می تواند به عنوان یک شبکه ایمنی روانی، فرسودگی تحصیلی را کاهش داده و اشتیاق به یادگیری را دوچندان کند. تلویحات کاربردی این مطالعه بر ضرورت بازنگری در الگوهای تعاملی خانه و مدرسه و آموزش مهارت های حمایتی به معلمان و والدین تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

انگیزش تحصیلی ، حمایت اجتماعی خانواده ، حمایت اجتماعی مدرسه ، گروه همسالان ، پیشرفت آموزشی.