شناسایی موانع ساختاری و فرآیندی اجرای روش های یادگیری مشارکتی در مدارس از دیدگاه معلمان

رویکردهای نوین آموزشی در دهه های اخیر بر تغییر پارادایم از آموزش معلم محور به سمت الگوهای دانش آموزمحور و تعاملی تاکید فراوان داشته اند. یادگیری مشارکتی به عنوان یکی از کارآمدترین راهبردهای آموزشی، نقش بسزایی در ارتقای مهارت های شناختی، اجتماعی و عاطفی دانش آموزان ایفا می کند؛ با این حال، معلمان در مسیر پیاده سازی عینی و عملیاتی این روش در محیط های واقعی مدرسه با چالش ها و موانع متعددی روبرویند. هدف از مقاله مروری حاضر، شناسایی، تحلیل و دسته بندی موانع ساختاری و فرآیندی اجرای روش های یادگیری مشارکتی در مدارس بر اساس واکاوی دیدگاه ها و تجارب زیسته معلمان است. روش پژوهش حاضر از نوع مروری-تحلیلی بوده و با بررسی اسناد، منابع کتابخانه ای، مقالات علمی-پژوهشی داخلی و بین المللی مرتبط با حوزه یادگیری تیمی و مشارکتی سامان یافته است. یافته های این مرور جامع نشان می دهد که موانع فراروی معلمان به دو دسته کلان ساختاری (شامل محدودیت های زمانی شدید، تراکم بالای دانش آموزان در کلاس، ساختار فیزیکی نامناسب فضاها، عدم انعطاف پذیری برنامه های درسی ملی و کمبود منابع تکنولوژیکی) و موانع فرآیندی (شامل ضعف در پایش پویایی های گروهی، دشواری های ارزشیابی عادلانه عملکرد فردی در گروه، الگوهای مشارکت نامتقارن دانش آموزان، مقاومت در برابر تغییر نقش معلم و ضعف مهارت های ارتباطی دانش آموزان) تقسیم می شوند. تحلیل دیدگاه های معلمان آشکار می سازد که بدون بازنگری در ساختارهای کلان نظام آموزشی و ارائه دوره های توانمندسازی مستمر برای معلمان، پایداری این روش ها با چالش جدی مواجه خواهد بود. در نهایت، راهکارهایی کاربردی جهت تعدیل این موانع و بهبود کیفیت تعاملات کلاسی ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

یادگیری مشارکتی ، موانع ساختاری ، موانع فرآیندی ، دیدگاه معلمان ، پویایی گروهی.