اقدام پژوهی: چگونه توانستم با طراحی و اجرای الگوی حلقه های کند و کاو فلسفی، مشارکت فعال و تفکر انتقاادی دانش آموزان را در درس فلسفه دین دوره متوسطه دوم بهبود بخشم؟

هدف پژوهش حاضر، طراحی، اعتبارسنجی و اجرای آزمایشی چارچوب آموزش کاربردی فلسفه دین به منظور افزایش اثربخشی آموزش این حوزه در دوره متوسطه دوم بود. رویکرد سنتی حافظه محور منجر به گسست میان مفاهیم انتزاعی کتاب های درسی و زیست جهان دانش آموزان شده است. شواهد اولیه حاکی از آن بود که بیش از ۸۰٪ زمان کلاس به سخنرانی یک سویه اختصاص دارد و نرخ مشارکت داوطلبانه دانش آموزان در تحلیل مفاهیم فلسفی کمتر از ۱۵٪ است. پژوهش با رویکرد آمیخته و متدولوژی طراحی توسعه (DDR) و اقدام پژوهی مشارکتی اجرا شد. مراحل شامل تحلیل نیازها، طراحی اولیه چارچوب مبتنی بر حلقه های کندوکاو، اعتبارسنجی تخصصی با روش شبه دلفی در پانل ۱۰ نفره از خبرگان، اجرای آزمایشی در یک کلاس ۲۵ نفره طی ۸ جلسه و ارزیابی نهایی بود. یافته ها نشان داد که چارچوب پیشنهادی منجر به افزایش مشارکت داوطلبانه دانش آموزان (از ۱۵٪ به حدود ۵۵٪)، ارتقای سطح شناختی از بازشناسی و توصیف به تحلیل، نقد و ارزیابی، کاهش اضطراب پرسشگری و اصلاح نگرش نسبت به کارآمدی دروس فلسفه دین شد. نتیجه آنکه گذار از آموزش حافظه محور به رویکرد گفت وگومحور مبتنی بر حلقه های کندوکاو اثربخشی آموزش فلسفه دین را افزایش می دهد. پیشنهاد می شود محتوای کتب درسی به سمت سناریوهای چالش برانگیز بازنگری شده و آزمون های عملکردی جایگزین سوالات حفظ محور گردند

کلیدواژه ها:

آموزش فلسفه دین ، اقدام پژوهی ، طراحی توسعه ، حلقه های کندوکاو ، تفکر انتقادی