تحلیل رابطه بین خودکارآمدی تحصیلی و مشارکت یادگیرندگان در فرآیندهای کلاسی

خودکارآمدی تحصیلی و مشارکت یادگیرندگان در فرآیندهای کلاسی از مهم ترین متغیرهای روان شناسی تربیتی به شمار می آیند و در سال های اخیر توجه گسترده ای را در پژوهش های آموزشی به خود جلب کرده اند. خودکارآمدی تحصیلی به باور دانش آموز یا دانشجو درباره توانایی خویش برای سازمان دهی و اجرای رفتارهای لازم جهت دستیابی به موفقیت های آموزشی اشاره دارد؛ باوری که بر سطح تلاش، پشتکار، نوع انتخاب تکالیف، واکنش در برابر دشواری و کیفیت تنظیم رفتار یادگیری اثر می گذارد. از سوی دیگر، مشارکت کلاسی مفهومی چندبعدی است که ابعاد رفتاری، شناختی، عاطفی و اجتماعی را دربر می گیرد و نشان می دهد یادگیرنده تا چه اندازه در فعالیت های آموزشی، تعاملات کلاسی، پردازش عمیق مطالب و تجربه تعلق به محیط یادگیری درگیر می شود. هدف این مقاله، تحلیل رابطه میان خودکارآمدی تحصیلی و مشارکت یادگیرندگان در فرآیندهای کلاسی با رویکردی توصیفی-تحلیلی و مروری است. در این نوشتار، ابتدا مبانی نظری خودکارآمدی بر اساس نظریه بندورا تبیین می شود و سپس ابعاد، عوامل شکل گیری و پیامدهای آن بررسی می گردد. در ادامه، مفهوم مشارکت کلاسی و ابعاد چهارگانه آن تشریح شده و ارتباط میان این دو سازه از منظر سازوکارهای روان شناختی، انگیزشی، هیجانی، خودتنظیمی، نقش معلم، خانواده، جو کلاس و فرهنگ مدرسه تحلیل می شود. همچنین شرایط آموزش مجازی و ترکیبی به عنوان بستری نوظهور مورد توجه قرار می گیرد. یافته های نظری و شواهد پژوهشی حاکی از آن است که خودکارآمدی تحصیلی به طور معمول مشارکت رفتاری و شناختی را افزایش می دهد، اما این رابطه همواره خطی و ساده نیست و ممکن است تحت تاثیر اضطراب، تجربه شکست، کیفیت تدریس، ساختار کلاس، فشارهای اجتماعی و ویژگی های فردی تعدیل شود. بنابراین، تقویت مشارکت پایدار و معنادار یادگیرندگان مستلزم مداخلات چندسطحی در مدرسه، خانواده و کلاس درس است. این مقاله با ارائه تحلیلی انتقادی و کاربردی، راهکارهایی برای بهبود خودکارآمدی و مشارکت در محیط های آموزشی پیشنهاد می کند

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: خودکارآمدی تحصیلی ، مشارکت کلاسی ، روان شناسی تربیتی ، خودتنظیمی یادگیری ، انگیزش تحصیلی ، آموزش مجازی ، جو کلاس