حقوق بین الملل متاروس و قلمروهای مجازی فراملی

ظهور متاروس به عنوان یکی از پیشرفته ترین جلوه های تحول دیجیتال معاصر، افق های جدیدی را در حوزه تعاملات انسانی، اقتصادی و حقوقی ایجاد کرده و در عین حال چالش های بنیادینی را برای ساختار سنتی حقوق بین الملل به همراه آورده است. متاروس به عنوان یک زیست بوم مجازی فرامرزی و غیرمتمرکز که مبتنی بر فناوری هایی همچون واقعیت مجازی، بلاک چین، هوش مصنوعی و شبکه های تعاملی سه بعدی است، مرزهای کلاسیک قلمرو و حاکمیت را با ابهام مواجه ساخته و ضرورت بازاندیشی در مفاهیم بنیادین حقوق بین الملل را آشکار کرده است. پرسش اصلی آن است که متاروس در نظام حقوق بین الملل چه ماهیتی دارد و چگونه می توان آن را در نسبت با مفاهیم سنتی قلمرو، صلاحیت و حاکمیت تبیین و تنظیم نمود.پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از روش کتابخانه ای، به بررسی ابعاد حقوقی متاروس و پیامدهای آن بر نظم حقوقی بین المللی پرداخته است. یافته های تحقیق نشان می دهد که متاروس نه صرفا یک توسعه فناورانه در فضای سایبری، بلکه یک ساختار نوظهور با ظرفیت بازتعریف روابط قدرت و اقتدار در نظام بین الملل است. ویژگی هایی نظیر فرامرزی بودن، غیرمتمرکز بودن، اقتصاد درون زا و نقش فزاینده بازیگران غیردولتی، موجب تضعیف نسبی الگوی سنتی حاکمیت سرزمینی و حرکت به سوی الگوهای شبکه ای و داده محور شده است.نتایج پژوهش حاکی از آن است که حقوق بین الملل موجود، هرچند همچنان از ظرفیت تطبیقی برخوردار است، اما در مواجهه با متاروس نیازمند توسعه مفهومی و هنجاری است. در این میان، مفاهیمی مانند حاکمیت شبکه ای، صلاحیت مبتنی بر اثرگذاری و تنظیم گری چندسطحی می توانند به عنوان پاسخ های اولیه به چالش های ناشی از این فضا مطرح شوند. پژوهش نتیجه گرفت که متاروس نه به عنوان یک قلمرو مستقل کلاسیک، بلکه به عنوان یک فضای هنجاری نوظهور، در حال بازتعریف ساختار حقوق بین الملل معاصر است.

کلیدواژه ها:

متاروس ، حقوق بین الملل ، حاکمیت دیجیتال ، قلمرو مجازی ، صلاحیت ، حکمرانی جهانی ، فضاهای فرامرزی.