بررسی تاثیر مدیریت زنجیره تامین سبز بر بهره وری و عملکرد سازمانی در شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب

صنعت نفت ایران به عنوان یکی از مهم ترین و استراتژیک ترین صنایع کشور، همواره با چالش های جدی در حوزه مسائل زیست محیطی مواجه بوده است. فرآیندهای استخراج، پالایش و انتقال نفت و گاز، آثار مخرب و جبران ناپذیری بر محیط زیست، منابع طبیعی و سلامت کارکنان بر جای می گذارد. در دهه های اخیر، مفهوم «مدیریت زنجیره تامین سبز به عنوان یکی از رویکردهای نوین مدیریتی، مورد توجه پژوهشگران و مدیران صنایع مختلف قرار گرفته است. این رویکرد بر ادغام ملاحظات زیست محیطی در تمامی مراحل زنجیره تامین، از تامین مواد اولیه تا طراحی محصول، تولید، توزیع و بازیافت تاکید دارد. با این حال، پژوهش های اندکی به بررسی تاثیر این رویکرد بر عملکرد سازمانی در صنعت نفت ایران پرداخته اند. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر مدیریت زنجیره تامین سبز بر بهره وری و عملکرد سازمانی در شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب انجام شده است. این مطالعه با استفاده از روش تحقیق توصیفی-پیمایشی از نوع همبستگی صورت گرفته است. جامعه آماری پژوهش شامل مدیران و کارشناسان شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب بود. نمونه پژوهش شامل ۹۲ نفر از مدیران و کارشناسان بود که به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه استاندارد لی و همکاران (۲۰۱۲) بود که روایی و پایایی آن در پژوهش های پیشین تایید شده است. داده ها با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری به روش حداقل مربعات جزئی (PLS) و نرم افزارهای SPSS و PLS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته های پژوهش نشان داد که مدیریت زنجیره تامین سبز تاثیر مستقیم و معناداری بر عملکرد کسب وکار ندارد، اما از طریق متغیرهای واسطه رضایت شغلی کارکنان و بهره وری عملیاتی، تاثیر غیرمستقیم و معناداری بر عملکرد سازمانی دارد. همچنین، مدیریت زنجیره تامین سبز بر رضایت شغلی کارکنان، بهره وری عملیاتی و بهره وری رابطه ای تاثیر مثبت و معناداری دارد. در نهایت، مدل نهایی پژوهش تایید شد و مشخص گردید که بهره وری عملیاتی قوی ترین پیش بین کننده عملکرد سازمانی است. بر اساس یافته ها، پیشنهادهایی برای مدیران صنعت نفت و پژوهشگران آینده ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

مدیریت زنجیره تامین سبز ، عملکرد سازمانی ، رضایت شغلی ، بهره وری عملیاتی ، صنعت نفت