تاثیر تعامل مثبت دبیران و دانش آموزان بر محیط یادگیری مدرسه

محیط یادگیری مدرسه، به عنوان فضای فیزیکی، روانی و اجتماعی که فرآیند آموزش و پرورش در آن رخ می دهد، یکی از تعیین کننده ترین عوامل در موفقیت یا شکست تحصیلی دانش آموزان است. در میان مولفه های متعدد شکل دهنده این محیط، تعامل مثبت بین دبیران و دانش آموزان از جایگاهی محوری برخوردار است. این مقاله با روش مرور نظام مند و تحلیل ترکیبی ۹۵ مطالعه انجام شده در ایران و جهان (از سال ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۲)، به بررسی تاثیر تعامل مثبت دبیران و دانش آموزان بر ابعاد مختلف محیط یادگیری مدرسه می پردازد. یافته ها نشان می دهد که تعامل مثبت معلم-دانش آموز (شامل احترام متقابل، حمایت عاطفی، ارتباط عادلانه، بازخورد سازنده، و ایجاد فضای امن روانی) با افزایش انگیزه درونی و بیرونی دانش آموزان، بهبود پیشرفت تحصیلی (با اندازه اثر متوسط تا بزرگ)، کاهش اضطراب مدرسه و رفتارهای پرخطر، افزایش حس تعلق به مدرسه و مشارکت فعال در فعالیت های کلاسی، و ارتقای سلامت روانی (کاهش افسردگی و افزایش عزت نفس) همراه است. مهم ترین مکانیسم های اثرگذاری تعامل مثبت شامل ارضای نیازهای اساسی روان شناختی (خودمختاری، شایستگی و تعلق)، ایجاد دلبستگی ایمن به مدرسه، الگوسازی رفتارهای مثبت، و کاهش استرس مزمن است. همچنین عوامل تعدیل گری مانند سن دانش آموز، جنسیت، سابقه معلم، اندازه کلاس، و نوع مدرسه مورد بررسی قرار گرفته است. در پایان، راهکارهای عملی برای دبیران و مدیران مدارس به منظور ایجاد و تقویت تعامل مثبت با دانش آموزان ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

تعامل مثبت معلم-دانش آموز ، محیط یادگیری ، جو مدرسه ، انگیزه تحصیلی ، سلامت روانی دانش آموزان.