بررسی رابطه سرمایه فرهنگی خانواده با انگیزه و عملکرد تحصیلی در درس مطالعات اجتماعی

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه سرمایه فرهنگی خانواده با انگیزه و عملکرد تحصیلی در درس مطالعات اجتماعی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان مقطع متوسطه اول شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود. نمونه ای به حجم ۳۸۰ دانش آموز با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شد. ابزارهای گردآوری داده شامل پرسشنامه سرمایه فرهنگی بوردیو، مقیاس انگیزه تحصیلی هارتر و نمرات عملکرد تحصیلی درس مطالعات اجتماعی بود. روایی پرسشنامه ها با استفاده از روایی محتوایی و تحلیل عاملی تاییدی و پایایی آن ها از طریق ضریب آلفای کرونباخ برای سرمایه فرهنگی ۸۹/۰ و انگیزه تحصیلی ۸۶/۰ تایید شد. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون چندگانه و تحلیل واریانس یک راهه تحلیل شدند. نتایج نشان داد که بین سرمایه فرهنگی خانواده و ابعاد سه گانه آن (سرمایه فرهنگی تجسم یافته، عینیت یافته و نهادینه شده) با انگیزه تحصیلی و عملکرد تحصیلی در درس مطالعات اجتماعی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. تحلیل رگرسیون نشان داد که سرمایه فرهنگی خانواده ۳۴ درصد از واریانس انگیزه تحصیلی و ۲۹ درصد از واریانس عملکرد تحصیلی را تبیین می کند. در میان ابعاد سرمایه فرهنگی، سرمایه فرهنگی تجسم یافته قوی ترین پیش بینی کننده بود. همچنین نتایج نشان داد که دانش آموزان با سرمایه فرهنگی بالا، انگیزه درونی بیشتری برای یادگیری مطالعات اجتماعی دارند و عملکرد بهتری در این درس نشان می دهند. یافته ها بر اهمیت توجه به سرمایه فرهنگی خانواده در برنامه ریزی های آموزشی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه:سرمایه فرهنگی ، سرمایه فرهنگی تجسم یافته ، سرمایه فرهنگی عینیت یافته ، سرمایه فرهنگی نهادینه شده ، انگیزه تحصیلی ، انگیزه درونی ، انگیزه بیرونی ، عملکرد تحصیلی ، مطالعات اجتماعی ، بوردیو ، خانواده