نقش مددکار اجتماعی دانشگاه در مدیریت بحران های سلامت روان دانشجویان در دوران پساجنگ همگانی با تاکید بر آموزش مجازی و ترک دانشگاه

بحران های سلامت روان دانشجویان در دوران پساجنگ همگانی، با تاثیرات تشدیدکننده آموزش مجازی و افزایش نرخ ترک دانشگاه، به یکی از چالش های اساسی نظام آموزش عالی ایران تبدیل شده است. شیوع اختلالات اضطرابی، افسردگی، و اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) در میان دانشجویان، به ویژه در شرایط بحران های ملی و پساجنگ، نیازمند مداخلات تخصصی و به موقع است. این مقاله مروری با هدف بررسی نقش مددکار اجتماعی دانشگاه در مدیریت بحران های سلامت روان دانشجویان در دوران پساجنگ همگانی، با تاکید بر آموزش مجازی و ترک دانشگاه، طراحی شده است. روش پژوهش، مرور سیستماتیک ادبیات پژوهشی فارسی و انگلیسی بین سال های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۵ (۲۰۱۶-۲۰۲۶) است که شامل مقالات SID، Magiran، Civilica، Google Scholar، ScienceDirect، و PubMed می شود. معیار ورود، پژوهش های مرتبط با مددکاری اجتماعی دانشگاهی، سلامت روان دانشجویان، آموزش مجازی، و ترک تحصیل بود. یافته ها نشان می دهد که مددکاران اجتماعی دانشگاه از طریق پنج نقش اصلی شامل: (۱) شناسایی زودهنگام دانشجویان در معرض خطر از طریق غربالگری و مشاهده، (۲) مداخله بحران فوری در شرایط حاد روانی، (۳) پیوند دادن دانشجویان به منابع حمایتی درون دانشگاهی و برون دانشگاهی، (۴) ارائه مشاوره فردی و گروهی با رویکردهای شناختی-رفتاری و بومی-اسلامی، و (۵) همکاری با اساتید، خانواده ها، و مراکز مشاوره می توانند تاثیر قابل توجهی بر کاهش عوارض روانی آموزش مجازی و پیشگیری از ترک تحصیل داشته باشند. همچنین پژوهش ها حاکی از آن است که در دوران پساجنگ، نیازهای روانی-اجتماعی دانشجویان به طور معناداری افزایش یافته (افزایش ۴۰-۵۰٪ در علائم اضطراب و افسردگی) و مددکاران اجتماعی با بهره گیری از رویکردهای بومی و اسلامی-ایرانی می توانند در بازسازی سلامت روان دانشجویان نقشی کلیدی ایفا کنند. آموزش مجازی با ایجاد انزوای اجتماعی، کاهش انگیزش تحصیلی، و تشدید مشکلات معیشتی، به عاملی مهم در افت سلامت روان و ترک تحصیل تبدیل شده است. محدودیت های اصلی شامل کمبود نیروی انسانی متخصص (نسبت ۱ مددکار به ۵۰۰۰ دانشجو در برابر استاندارد ۱ به ۱۰۰۰)، عدم آگاهی کافی اساتید و دانشجویان از خدمات مددکاری، نبود زیرساخت های مناسب برای مداخلات مجازی، و ضعف در هماهنگی بین بخشی است. نتیجه گیری نهایی حاکی از آن است که تقویت نقش مددکاران اجتماعی در دانشگاه ها، به ویژه در دوران پساجنگ و با توجه به گسترش آموزش مجازی، ضرورتی اجتناب ناپذیر برای حفظ سلامت روان و تداوم تحصیل دانشجویان است. پیشنهاد می شود دانشگاه ها نسبت به افزایش تعداد مددکاران، تاسیس مراکز مداخله بحران، توسعه خدمات مشاوره مجازی، و آموزش اساتید در زمینه شناسایی نشانه های بحران روانی اقدام کنند.

کلیدواژه ها:

مددکار اجتماعی دانشگاه ، سلامت روان دانشجویان ، دوران پساجنگ ، آموزش مجازی ، ترک دانشگاه ، مدیریت بحران ، مداخله روانی-اجتماعی ، مددکاری اجتماعی در آموزش عالی