یک دهه ارزشیابی کیفی توصیفی در دوره ابتدایی: دستاوردها، چالش ها و چشم اندازها

ارزشیابی کیفی-توصیفی به عنوان یکی از مهم ترین اصلاحات نظام ارزشیابی آموزشی در دوره ابتدایی ایران، با هدف جایگزینی رویکرد نمره محور و تمرکز بر بهبود فرایند یادگیری دانش آموزان به اجرا درآمده است. با گذشت بیش از یک دهه از گسترش این رویکرد، پژوهش های متعددی به بررسی ابعاد مختلف آن پرداخته اند، اما تاکنون جمع بندی جامعی از نتایج این مطالعات ارائه نشده است. پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند پژوهش های مرتبط با ارزشیابی کیفی-توصیفی در دوره ابتدایی طی سال های ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۴ انجام شد. بدین منظور، منابع علمی از پایگاه های اطلاعاتی داخلی شامل SID، MagIran، NoorMags، ISC و IranDoc و همچنین منابع علمی در دسترس مورد جست وجو و بررسی قرار گرفتند. پس از غربالگری منابع براساس معیارهای ورود و خروج، مطالعات واجد شرایط انتخاب و داده های آن ها استخراج شد. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام گرفت. یافته ها در چهار محور اصلی شامل «دستاوردهای آموزشی»، «پیامدهای روان شناختی و تربیتی»، «چالش های اجرایی» و «چشم اندازهای آینده» طبقه بندی شدند. نتایج نشان داد ارزشیابی کیفی-توصیفی در بهبود کیفیت یادگیری، توسعه مهارت های شناختی و اجتماعی، افزایش اعتمادبه نفس و کاهش اضطراب تحصیلی دانش آموزان نقش موثری داشته است. با این حال، چالش هایی همچون کمبود آموزش تخصصی معلمان، محدودیت منابع و امکانات، تراکم کلاس ها، ضعف زیرساخت های اجرایی و مقاومت برخی والدین و معلمان در برابر تغییر نیز گزارش شده است. در مجموع، موفقیت این رویکرد مستلزم توسعه حرفه ای معلمان، تقویت زیرساخت های آموزشی، بهره گیری از فناوری های نوین و افزایش مشارکت خانواده ها در فرایند یادگیری است.

کلیدواژه ها:

ارزشیابی کیفی-توصیفی ، دوره ابتدایی ، تحلیل مضمون ، بازخورد توصیفی ، یادگیری دانش آموزان