مدل سازی توسعه سرمایه شناختی معلمان در اکوسیستم های یادگیری مبتنی بر فناوری های نوظهور

تحول دیجیتال در آموزش، ضرورت بازاندیشی در الگوهای توسعه حرفه ای معلمان را دوچندان کرده است. پژوهش حاضر با هدف مدل سازی توسعه سرمایه شناختی معلمان در اکوسیستم های یادگیری مبتنی بر فناوری های نوظهور انجام شد. سرمایه شناختی در این مطالعه به عنوان مجموعه ای یکپارچه از دانش تخصصی، مهارت های تفکر سطح بالا، توانمندی های فراشناختی، سواد دیجیتال و قابلیت یادگیری مادام العمر تعریف گردید که در بستر تعاملات فناورانه و اجتماعی شکل می گیرد.روش پژوهش از نوع آمیخته اکتشافی بود. در مرحله کیفی، با بهره گیری از تحلیل مضمون و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با خبرگان تعلیم وتربیت و فناوری آموزشی، مولفه های اصلی مدل استخراج شد. در مرحله کمی، الگوی پیشنهادی با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری و تحلیل عاملی تاییدی بر روی نمونه ای از معلمان مدارس هوشمند مورد آزمون قرار گرفت. یافته ها نشان داد که توسعه سرمایه شناختی معلمان تحت تاثیر پنج بعد کلیدی شامل: زیرساخت فناورانه هوشمند، فرهنگ یادگیری مشارکتی، رهبری تحول آفرین آموزشی، توانمندسازی دیجیتال معلمان و یادگیری مبتنی بر داده قرار دارد. نتایج همچنین حاکی از آن بود که نقش واسطه ای خودکارآمدی فناورانه و تفکر انتقادی در تقویت سرمایه شناختی معنادار است.مدل نهایی پژوهش نشان می دهد اکوسیستم های یادگیری مبتنی بر فناوری های نوظهور نظیر هوش مصنوعی، یادگیری تطبیقی، تحلیل یادگیری (Learning Analytics)، واقعیت افزوده و اینترنت اشیا آموزشی می توانند از طریق تعامل شبکه ای، بازخورد داده محور و شخصی سازی یادگیری، مسیر ارتقای سرمایه شناختی معلمان را تسهیل کنند. این مدل ضمن ارائه چارچوبی مفهومی برای سیاست گذاران آموزشی، راهکارهایی عملی برای طراحی برنامه های توسعه حرفه ای مبتنی بر فناوری فراهم می آورد.در مجموع، نتایج پژوهش تاکید می کند که توسعه پایدار نظام آموزشی در عصر دیجیتال مستلزم سرمایه گذاری هدفمند بر سرمایه شناختی معلمان در بستر اکوسیستم های یادگیری هوشمند است؛ رویکردی که می تواند کیفیت تدریس، نوآوری آموزشی و اثربخشی یادگیری دانش آموزان را به طور معناداری ارتقا دهد.