نقش حسابرسان در شناسایی ریسک های مرتبط با فرار مالیاتی

فرار مالیاتی یکی از مهم ترین چالش های نظام های مالی و اقتصادی است که آثار گسترده ای بر درآمدهای عمومی، عدالت مالیاتی، شفافیت اقتصادی و اعتماد عمومی به نهادهای نظارتی بر جای می گذارد. در این میان، حسابرسان به عنوان یکی از ارکان اصلی نظارت مالی، نقشی کلیدی در شناسایی ریسک های مرتبط با فرار مالیاتی ایفا می کنند. اگرچه مسئولیت مستقیم کشف و تعقیب فرار مالیاتی بر عهده سازمان های مالیاتی و نهادهای قانونی است، اما حسابرسان با بررسی صورت های مالی، ارزیابی کنترل های داخلی، تحلیل شواهد حسابداری و شناسایی نشانه های تحریف بااهمیت، می توانند زمینه های بروز رفتارهای مالیاتی پرریسک را آشکار سازند. هدف این مقاله مروری، بررسی جایگاه و کارکرد حسابرسان در شناسایی ریسک های مرتبط با فرار مالیاتی و تحلیل چارچوب های نظری، شواهد پژوهشی و چالش های حرفه ای در این زمینه است. این پژوهش با روش مروری–تحلیلی و با استفاده از منابع فارسی و انگلیسی در حوزه حسابرسی، مالیات، حاکمیت شرکتی و تقلب مالی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که حسابرسان از طریق ارزیابی ریسک، تحلیل معاملات غیرعادی، بررسی برآوردهای حسابداری، توجه به معاملات با اشخاص وابسته و تحلیل انحرافات میان سود حسابداری و درآمد مشمول مالیات می توانند نشانه های مرتبط با فرار مالیاتی را شناسایی کنند. همچنین کیفیت حسابرسی، استقلال حرفه ای، تجربه حسابرس و دسترسی به اطلاعات کافی از عوامل موثر بر اثربخشی این نقش هستند. با این حال، محدودیت در دسترسی به داده های مالیاتی، مرزهای مسئولیت حرفه ای، پیچیدگی مقررات مالیاتی و فشارهای مدیریتی از جمله موانع پیش روی حسابرسان محسوب می شوند. در مجموع، تقویت نقش حسابرسان در شناسایی ریسک های مالیاتی می تواند به بهبود شفافیت، کاهش تخلفات مالی و ارتقای اعتماد به نظام مالی و مالیاتی کمک کند.

کلیدواژه ها:

حسابرسی ، فرار مالیاتی ، کنترل های داخلی