مقایسه اثربخشی برنامه های (ABA) و (TEACCH) بربهبود نظریه ذهن کودکان دارای اختلال طیف اتیسم : مطالعه ای در اصفهان

اختلال طیف اتیسم یکی از شایع ترین اختلالات عصبی تحولی است که با نقص در تعاملات اجتماعی، ارتباطات کلامی و غیرکلامی و رفتارهای محدود و تکراری شناخته می شود. از مهم ترین چالش های شناختی کودکان مبتلا به اتیسم، ضعف در نظریه ذهن و ناتوانی در درک حالات ذهنی دیگران است که پیامدهای گسترده ای در روابط اجتماعی و سازگاری آنان ایجاد می کند. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی دو روش آموزشی درمانی تحلیل رفتار کاربردی (ABA) و برنامه آموزشی درمانی تیچ (TEACCH) بر کاهش نشانگان اتیسم و بهبود نظریه ذهن کودکان دارای اختلال طیف اتیسم در مراکز آموزشی توانبخشی شهر اصفهان انجام شد. روش پژوهش از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی کودکان ۵ تا ۱۳ سال دارای اختلال طیف اتیسم در مراکز آموزشی و توانبخشی شهر اصفهان در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بود. از میان جامعه مورد مطالعه، ۳۰ کودک به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در سه گروه ۱۰ نفری شامل گروه آموزش ABA، گروه آموزش TEACCH و گروه کنترل گمارده شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس درجه بندی اتیسم گیلیام (GARS-۲)، آزمون خواندن ذهن از طریق چشم ها، تکالیف باور غلط مرتبه اول و دوم و آزمون داستان های عجیب بود. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره و تک متغیره تحلیل شدند. نتایج نشان داد هر دو روش ABA و TEACCH موجب کاهش معنادار نشانگان اتیسم و افزایش معنادار نظریه ذهن کودکان شدند؛ با این حال، میزان اثربخشی روش ABA در هر دو متغیر به طور معناداری بیشتر از روش TEACCH بود. یافته های پژوهش بر اهمیت استفاده از مداخلات مبتنی بر شواهد به ویژه تحلیل رفتار کاربردی در برنامه های آموزشی و توانبخشی کودکان دارای اختلال طیف اتیسم تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

اختلال طیف اتیسم ، نظریه ذهن ، تحلیل رفتار کاربردی ، تیچ ، آموزش ساختارمند ، توانبخشی