طراحی مدل آموزش مفاهیم اخلاقی نماز با تکیه بر ظرفیت های شعری پروین اعتصامی در پایه هشتم

پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل آموزشی برای تبیین مفاهیم اخلاقی نماز در دانش آموزان پایه هشتم، با بهره گیری از ظرفیت های شعری پروین اعتصامی انجام شده است. نماز به عنوان مهم ترین رفتار عبادی و اخلاقی در فرهنگ اسلامی، همواره با چالش هایی در انتقال مفاهیم عمیق خود به نوجوانان مواجه بوده است. از سوی دیگر، اشعار پروین اعتصامی سرشار از مضامین اخلاقی، مناظره های خردمندانه و تصاویر تامل برانگیزی است که می تواند پلی میان تکالیف دینی و درک عاطفی و عقلانی نوجوان ایجاد کند. این پژوهش کیفی با استفاده از روش تحلیل محتوای مضمونی (تماتیک) و رویکرد استنتاجی، ابتدا به شناسایی مولفه های اخلاقی نماز (مانند خضوع، شکر، مسئولیت پذیری، پاکی و نظم) پرداخته و سپس ابیات متناسب با این مولفه ها را از دیوان پروین اعتصامی استخراج کرده است. جامعه مورد مطالعه شامل متون دینی و ادبی مرتبط و گروهی از متخصصان تعلیم و تربیت و ادبیات فارسی بوده که به روش هدفمند انتخاب شده اند. یافته ها نشان می دهد که اشعار پروین به دلیل روایت پردازی اخلاقی، بهره گیری از شخصیت های نمادین (مثل مورچه، کرم ابریشم، قطره و ابر) و پرهیز از مستقیم گویی خشک، ظرفیت بالایی برای ایجاد همدلی و تفکر انتقادی در نوجوانان دارند. مدل پیشنهادی در سه گام «توجه آفرینی عاطفی از طریق شعر»، «تحلیل مفهوم اخلاقی نماز با تکیه بر تمثیل» و «ارتباط دهی به زندگی روزمره» طراحی شده است. این مدل می تواند به معلمان ادبیات و دینی کمک کند تا با تلفیق زیبایی شناسی شعر و تعالیم اخلاقی نماز، فرآیند یادگیری را معنادارتر و ماندگارتر سازند.

کلیدواژه ها:

آموزش اخلاق ، نماز ، پروین اعتصامی ، شعر تعلیمی ، پایه هشتم