بازاندیشی توسعه حرفه ای معلمان در عصر هوش مصنوعی : مرور نظام مند مطالعات بین المللی

تحول شتابان فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی، نظام های آموزشی را با تغییرات بنیادین در نقش معلمان و الگوهای توسعه حرفه ای مواجه ساخته است. پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند مطالعات بین المللی مرتبط با توسعه حرفه ای معلمان در عصر هوش مصنوعی و استخراج مولفه های کلیدی آن انجام شد. این پژوهش با رویکرد مرور نظام مند و بر اساس چارچوب پریسما صورت گرفت. مقالات منتشرشده در پایگاه های اسکاپوس، ساینس و گوگل اسکالر در بازه زمانی ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ مورد جست وجو قرار گرفت و در نهایت ۱۵ مطالعه واجد شرایط برای تحلیل انتخاب شد. داده ها با استفاده از تحلیل تماتیک مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها نشان داد که توسعه حرفه ای معلمان در عصر هوش مصنوعی ساختاری چندبعدی دارد که شامل سواد هوش مصنوعی، شایستگی دیجیتال پیشرفته و تحلیل داده های یادگیری، نگرش و هویت حرفه ای، ملاحظات اخلاقی و عدالت آموزشی، رهبری آموزشی و یادگیری مادام العمر است. نتایج نشان داد که تمرکز صرف بر آموزش ابزارهای فناورانه کافی نیست و برنامه های توسعه حرفه ای باید رویکردی تلفیقی و عدالت محور داشته باشند. بر اساس یافته ها، چارچوب مفهومی چندلایه ای پیشنهاد شد که تعامل میان شایستگی های فردی، بستر سازمانی و چارچوب اخلاقی را تبیین می کند. این چارچوب می تواند مبنایی برای طراحی سیاست های آموزشی و برنامه های ضمن خدمت در نظام آموزشی ایران باشد.

کلیدواژه ها:

توسعه حرفه ای معلمان ، هوش مصنوعی در آموزش ، سواد هوش مصنوعی ، شایستگی دیجیتال ، عدالت آموزشی ، تحول دیجیتال