تحلیل تطبیقی کارایی مجازات های جایگزین حبس در نظام کیفری ایران با تاکید بر رویکردهای نوین کیفرشناسی اصلاح مدار

نظام های کیفری معاصر با چالش های ناشی از ناکارآمدی رویکردهای سنتی مواجه هستند. آمارهای نگران کننده افزایش جمعیت کیفری، هزینه های سنگین نگهداری زندانیان و نرخ بالای تکرار جرم، اهمیت توجه به رویکردهای نوین کیفرشناسی اصلاح مدار را نمایان می سازد. این رویکردها با تمرکز بر اصلاح و بازپروری بزهکاران به جای صرفا مجازات آنها، افق های جدیدی را در علوم جنایی گشوده اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی توصیفی-تحلیلی رویکردهای نوین کیفرشناسی اصلاح مدار در نظام کیفری ایران و ارزیابی جایگاه و کارکرد آنها در قوانین و مقررات موضوعه انجام شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و اطلاعات به شیوه کتابخانه ای گردآوری شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد نظام کیفری ایران در سال های اخیر با تصویب قانون مجازات اسلامی و آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲، گام های مهمی در پذیرش رویکردهای اصلاح مدار برداشته است. این قوانین با پیش بینی نهادهایی چون مجازات های جایگزین حبس، تعویق صدور حکم، تعلیق اجرای مجازات، نظام نیمه آزادی، آزادی مشروط، تعلیق تعقیب، و میانجی گری کیفری، زمینه را برای شخصی سازی مجازات ها و توجه به اصلاح و بازپروری مجرمان فراهم ساخته اند. همچنین، برنامه های اصلاحی و تربیتی شامل آموزش های عمومی و فنی و حرفه ای، مداخلات روان شناختی و خدمات مددکاری، و حمایت های پس از خروج، به تسهیل بازگشت مددجویان به جامعه کمک می کنند. با این حال، اجرای موفقیت آمیز این رویکردها با چالش هایی مانند محدودیت دامنه شمول برخی نهادها، فقدان زیرساخت های لازم، و محدودیت منابع مواجه است. در نتیجه، با رفع چالش های موجود و تقویت زیرساخت ها، رویکردهای اصلاح مدار می توانند نقش موثرتری در تحقق عدالت کیفری انسانی تر و کارآمدتر ایفا کنند.

کلیدواژه ها:

کیفرشناسی ، اصلاح مدار ، عدالت ترمیمی ، بازپروری ، مجازات های جایگزین ، نظام کیفری ایران