تحلیل قرآنی علل اجتماعی جرم های مالی در تفاسیر شیعه

این پژوهش با هدف تحلیل علل اجتماعی جرایم مالی از منظر قرآن کریم و با تاکید بر تفاسیر شیعه انجام شده است. در مواجهه با جرایمی مانند ربا، سرقت، رشوه و احتکار، رویکرد حقوق کیفری غالبا واکنشی و فردمحور است، درحالیکه قرآن کریم با نگاهی جامعه شناختی، ریشه این انحرافات را در عوامل ساختاری چون نابرابری اقتصادی، ضعف عدالت توزیعی، دنیاگرایی و غیاب تقوای جمعی جستجو می کند. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی است و با اتکا به روش تفسیر قرآن به قرآن و بهره گیری از آثار مفسران برجسته شیعی مانند علامه طباطبایی و آیت الله جوادی آملی، به واکاوی آیات مرتبط می پردازد.یافته ها نشان می دهد قرآن، «اکل مال به باطل» را به عنوان قاعده ای کلی محکوم کرده و مصادیقی مانند ربا را به سبب اخلال عمیق در عدالت و ایجاد جنگ با خدا، دارای بالاترین اولویت تخریبی می داند. این پژوهش ضمن استخراج علل اجتماعی، به تبیین راهکارهای قرآنی در دو ساحت پیش گیرانه (مانند تاکید بر قسط، انفاق و اخلاق اقتصادی) و کیفری (مانند مجازات محاربان اقتصادی) می پردازد. نتیجه آنکه، مقابله موثر با فساد مالی مستلزم توجه توامان به اصلاح ساختارهای ناعادلانه اقتصادی و تقویت مبانی اخلاقی-دینی در جامعه است. این تحقیق می تواند چارچوبی نظری برای سیاست گذاری کیفری و فرهنگی در نظام اسلامی فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

قرآن ، جرم های مالی ، تفسیر شیعه ، علل اجتماعی