اصلاح رفتار برداشتن وسایل بدون اجازه در دانش آموز مقطع ابتدایی از طریق تقویت خودکنترلی و مسئولیت پذیری (مطالعه موردی)

هدف از این پژوهش، اصلاح رفتار ناهنجار «برداشتن وسایل دیگران بدون اجازه» در یکی از دانش آموزان مقطع ابتدایی بود. این رفتار که منجر به بروز تنش در کلاس و تضعیف روابط اجتماعی دانش آموز شده بود، با رویکرد اقدام پژوهی مورد بررسی قرار گرفت. داده ها از طریق مشاهده مستقیم، مصاحبه با دانش آموز، مشورت با کادر مدرسه و گفتگو با خانواده جمع آوری شد. مداخلات بر پایه تقویت خودکنترلی، واگذاری مسئولیت های مثبت و ایجاد رابطه عاطفی متمرکز بود. نتایج نشان داد که با جایگزینی رویکردهای حمایتی به جای تنبیه و برچسب زنی، میزان رفتار هدف به شکل معناداری کاهش یافته و مهارت های اجتماعی و خودکنترلی دانش آموز بهبود یافت.این پژوهش با هدف بررسی، شناسایی و اصلاح رفتار برداشتن وسایل دیگران بدون اجازه در یکی از دانش آموزان انجام گرفت. مسئله اصلی این پژوهش زمانی شکل گرفت که در فضای کلاس، چندین بار گم شدن وسایل دانش آموزان گزارش شد و پس از مشاهده های مکرر و بررسی های دقیق، مشخص گردید که او برخی وسایل هم کلاسی های خود را بدون اجازه برمی دارد. از آنجا که برخورد مستقیم، سرزنش، تنبیه یا برچسب زدن به دانش آموز می توانست موجب کاهش عزت نفس، گوشه گیری، مقاومت رفتاری و حتی تثبیت رفتار نادرست شود، تصمیم گرفتم با رویکردی تربیتی، حمایتی و اصلاح گرایانه به حل مسئله بپردازم.در این پژوهش تلاش شد رفتار معراج نه به عنوان یک خطای غیرقابل جبران، بلکه به عنوان نشانه ای از یک نیاز عاطفی، اجتماعی یا تربیتی مورد بررسی قرار گیرد. برای گردآوری اطلاعات از روش هایی مانند مشاهده مستقیم رفتار دانش آموز در کلاس و زنگ تفریح، گفت وگوی فردی و محرمانه با او، گفت وگو با تعدادی از دانش آموزان، مشورت با مدیر و مشاور مدرسه و ارتباط محترمانه با خانواده استفاده شد. نتایج بررسی های اولیه نشان داد که معراج از نظر درسی دانش آموزی نسبتا توانمند و باهوش است، اما در زمینه ارتباط با همسالان، کنترل خواسته ها، بیان نیازها و جلب توجه مثبت با مشکل روبه روست. نتیجه این اقدام پژوهی نشان داد که اگر رفتارهای ناهنجار دانش آموزان با نگاه تربیتی، صبورانه و علمی بررسی شود، می توان بسیاری از آن ها را بدون تنبیه و تحقیر اصلاح کرد. همچنین مشخص شد که تقویت عزت نفس، مسئولیت دادن و ایجاد رابطه عاطفی مثبت میان معلم و دانش آموز، از عوامل مهم در کاهش رفتارهای نادرست و افزایش رفتارهای مطلوب است.

کلیدواژه ها:

رفتار دانش آموز ، برداشتن وسایل بدون اجازه ، دست کجی ، عزت نفس ، مسئولیت پذیری ، تربیت مثبت ، مهارت های اجتماعی ، اصلاح رفتار ، رابطه معلم و دانش آموز ، آموزش ابتدایی