واکاوی پیوند میان باورهای خودکارآمدی تحصیلی و اضطراب امتحان در دانش آموزان مقطع ابتدایی: مطالعه مروری بر مبانی روان شناختی و راهبردهای مداخله ای

پژوهش حاضر با هدف واکاوی نظام مند رابطه میان خودکارآمدی تحصیلی و اضطراب امتحان در دانش آموزان دوره ابتدایی و با بهره گیری از روش مطالعه مروری-کتابخانه ای انجام شده است. این مقاله با استناد به نظریه شناختی-اجتماعی بندورا و نظریه کنترل-ارزش پکرون، به تبیین این موضوع می پردازد که چگونه باورهای خودکارآمدی به عنوان یک سازوکار تعدیل کننده، ادراک دانش آموز از موقعیت های ارزیابی را تغییر می دهند. یافته های حاصل از سنتز مطالعات تجربی و نظری (۲۰۱۰-۲۰۲۵) نشان می دهد که میان خودکارآمدی تحصیلی و اضطراب امتحان یک رابطه معکوس و نیرومند وجود دارد؛ به گونه ای که تقویت باور به توانمندی های فردی، از طریق کاهش تداخل های شناختی در حافظه فعال و ارتقای راهبردهای مقابله ای مسئله مدار، به طور معناداری از شدت نگرانی و هیجان پذیری در حین آزمون می کاهد. نتایج این واکاوی بیانگر آن است که دانش آموزان با خودکارآمدی بالا، موقعیت امتحان را به جای تهدیدی برای عزت نفس، به عنوان چالشی برای تسلط ادراک می کنند و همین تغییر در ارزیابی شناختی، مانع از فلج تحلیلی و افت عملکرد آنان می گردد.

کلیدواژه ها:

خودکارآمدی تحصیلی ، اضطراب امتحان ، دوره ابتدایی ، نظریه شناختی-اجتماعی ، نظریه کنترل-ارزش ، حافظه