تحلیل تطبیقی اشعار آیینی مقبل کاشانی و محتشم کاشانی

ادبیات آیینی شیعه در ایران، به ویژه در حوزه مرثیه سرایی عاشورایی، شاعران برجسته ای را پرورانده است. محتشم کاشانی (905-996 قمری) با ترکیب بند مشهور «باز این چه شورش است...» بی تردید تاثیرگذارترین چهره این عرصه به شمار می رود. وی با زبانی فخیم و تصاویری کیهانی، واقعه کربلا را چنان به نظم کشید که تاکنون نظیر آن سروده نشده است. در مقابل، مقبل کاشانی (محمد شیخا) از شاعران متاخرتری است که با تاسی از سبک محتشم، اشعار آیینی سروده است. نقل است که وی در خواب رسول خدا (ص) را دید که به محتشم جایگاهی والا عطا می کند؛ همین مسئله او را بر آن داشت تا در وادی مرثیه سرایی گام نهد، اما برای حضرت فاطمه زهرا (س). این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی، به بررسی وجوه اشتراک و افتراق اشعار آیینی این دو شاعر کاشانی می پردازد. نتایج تحقیق نشان می دهد که مقبل کاشانی اگرچه از نظر ساختاری و مضمونی از محتشم تاثیر پذیرفته، در انتخاب سوگ سروده های خود (به ویژه در رثای حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها) و برخی نوآوری های مضمونی، مسیری مستقل را دنبال کرده است.

کلیدواژه ها:

ادبیات آیینی ، تحلیل تطبیقی ، مرثیه ، محتشم کاشانی ، مقبل کاشانی