ارائه مدل یکپارچه برای محله شکوفا مبتنی بر محورهای محیط زیستی اجتماعی و کالبدی

محلات به عنوان کوچک ترین واحد سازمان دهنده ساختار شهری نقش کلیدی در کیفیت زندگی و پایداری شهرها ایفا می کنند. با گسترش شهرنشینی این محلات با چالش های محیط زیستی، اجتماعی و کالبدی متعددی مواجه شده اند. پژوهش حاضر با هدف ارائه یک مدل یکپارچه برای محله شکوفا مبتنی بر سه محور، محیط زیستی، اجتماعی و کالبدی در شهر کرمانشاه انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از روش نظریه داده بنیاد انجام گرفت. داده ها از طریق مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته با ۲۶ نفر از ساکنان و کسبه چهار محله منتخب کرمانشاه نواب صفوی، شاطرآباد، کوی ولیعصر و کوی دانشگاه، یادداشت برداری میدانی و تحلیل اسناد شهری گردآوری و با استفاده از روش کدگذاری استراوس و کوربین تحلیل شدند. تحلیل داده ها منجر به شناسایی پدیده مرکزی «از بین رفتن ساختارهای محلی» شد که تحت تاثیر شرایط زمین های تاریخی و شرایط علی مدیریتی شکل گرفته بود. اولویت بندی پارامترهای موثر از دیدگاه ساکنان نشان داد که تعاملات اجتماعی (۳/۹۲) و دسترسی به حمل و نقل عمومی (۵/۸۸) مهم ترین عوامل شکوفایی محله هستند. مدل پارادایمی نهایی نیازمند بازتعریف هم پیوندی ساختاری بین پنج عنصر شهروندان، مدیریت محلی، کالبد، فعالیت ها و محیط زیست برای دستیابی به محله شکوفا را نشان داد. شکوفایی محلات در بافت شهرهای ایرانی مانند کرمانشاه پدیده ای چندبعدی است که مستلزم خروج از نگاه های جزءنگر کالبدی و اتخاذ رویکردی یکپارچه و انسان محور است. تقویت سرمایه اجتماعی و بهبود کیفیت محیط زیست محلی از اولویت های اصلی ساکنان است که می تواند راهنمای برنامه ریزان و مدیران شهری قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

محله ، شکوفا ، پایداری محلی ، نظریه داده بنیاد ، کرمانشاه ، یکپارچگی محیطی-اجتماعی-کالبدی ، سرمایه اجتماعی