مبانی انسان شناختی قدرت و ویژگی های حاکم مطلوب در اندیشه سیاسی حکیم حاج ملاهادی سبزواری

حکیم حاج ملاهادی سبزواری، به عنوان برجسته ترین شارح حکمت متعالیه در عصر قاجار، اگرچه رساله ای مستقل در باب سیاست مدن نگاشته است، اما منظومه فکری او در بردارنده لایه های عمیقی از اندیشه سیاسی بر مبنای هستی شناسی و نظام اخلاقی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که در حکمت سبزواری، مشروعیت و صلاحیت حاکمیت بر مبنای «شدت وجودی» و «کمالات نفسانی» تعریف می شود. از دیدگاه او، حاکم مطلوب باید واجد چهار ویژگی بنیادین باشد. نخست، سیاست نفس و تسلط بر قوای درونی به عنوان پیش شرط سیاست خلق است. دوم، حکمت و اتصال به عقل فعال جهت درک مصالح کلی عالم؛ سوم، عدالت به مثابه ملکه باطنی برای ایجاد توازن در ساختار جامعه و چهارم، ولایت معنوی که پیوند دهنده نظام تشریع با نظام تکوین است. در نهایت، این مقاله تبیین می کند که حاکم مطلوب در نگاه سبزواری، «حکیم متالهی» است که با عبور از اسفار اربعه، توانایی هدایت جامعه به سوی سعادت و غایت وجودی را داراست.

کلیدواژه ها:

حاج ملاهادی سبزواری ، حاکم مطلوب ، حکمت متعالیه ، سیاست نفس ، انسان کامل ، ولایت