نقش انگیزش تحصیلی در بهبود یادگیری دانش آموزان دوره ابتدایی

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش انگیزش تحصیلی در بهبود یادگیری دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شد. انگیزش تحصیلی به عنوان نیروی محرکه پشت رفتار یادگیری، یکی از مهم ترین عوامل تعیین کننده موفقیت تحصیلی، به ویژه در دوره ابتدایی است (احمدی و کجباف، ۱۴۰۲). با این حال، پژوهش ها نشان می دهد که انگیزش تحصیلی در دانش آموزان ایرانی به تدریج از پایه اول تا ششم کاهش می یابد و این کاهش با افت تحصیلی و کاهش اشتیاق به مدرسه همراه است. در این مطالعه همبستگی و تحلیل رگرسیون، ۲۵۰ دانش آموز پایه های چهارم، پنجم و ششم (۱۲۸ دختر، ۱۲۲ پسر) از مدارس ابتدایی شهر تهران به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند و پرسشنامه انگیزش تحصیلی (والرند و همکاران، ۱۹۹۲) و آزمون پیشرفت تحصیلی محقق ساخته (با تاکید بر دروس ریاضی و علوم) را تکمیل کردند. یافته های تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که انگیزش تحصیلی در مجموع ۴۴ درصد از واریانس پیشرفت تحصیلی را تبیین می کند (امیری و همکاران، ۱۴۰۰). در میان ابعاد انگیزش، «انگیزه درونی» (لذت از یادگیری، کنجکاوی، چالش طلبی) با ضریب بتای ۴۸/۰ قوی ترین پیش بین کننده پیشرفت تحصیلی بود. «انگیزه بیرونی» (نمره، تشویق، تایید دیگران) با ضریب ۱۸/۰ در رتبه دوم و «بی انگیزگی» (احساس بی هدف بودن و بی علاقگی) با ضریب ۲۴/۰- (به صورت منفی) سومین پیش بین بود. همچنین نتایج تحلیل واریانس نشان داد که دانش آموزان پایه چهارم دارای بالاترین انگیزه درونی و دانش آموزان پایه ششم دارای پایین ترین انگیزه درونی بودند (بابایی و کریمی، ۱۴۰۰). در میان عوامل موثر بر انگیزش تحصیلی، «سبک تدریس معلم» و «بازخورد والدین» به ترتیب قوی ترین نقش را داشتند. در مجموع، یافته های این پژوهش نشان می دهد که تقویت انگیزه درونی (به جای تکیه بر پاداش های بیرونی) باید به عنوان اولویت اصلی برنامه های آموزشی و تربیتی در دوره ابتدایی قرار گیرد و معلمان و والدین با ایجاد محیط حمایتگر، خودمختاری بخش و چالش برانگیز، می توانند به افزایش انگیزه تحصیلی و در نتیجه بهبود یادگیری دانش آموزان کمک کنند.

کلیدواژه ها:

انگیزش تحصیلی ، انگیزه درونی ، یادگیری ، دوره ابتدایی ، پیشرفت تحصیلی.