تحلیل جامعه شناسی پدیده زباله گردی با تاکید بر متغیر محرومیت تحصیلی و مهارتی

پدیده زباله گردی و جمع آوری غیررسمی پسماند، یکی از بارزترین پیامدهای رشد اقتصاد غیررسمی و فقر شهری است که ارتباط تنگاتنگی با نابرابری های ساختاری در دسترسی به آموزش و فرصت های برابر دارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل جامعه شناختی این پدیده با تاکید بر متغیرهای محرومیت تحصیلی و فقدان مهارت های حرفه ای انجام شده است. چارچوب نظری این مطالعه بر پایه دو رهیافت اصلی یعنی نظریه سرمایه انسانی و نظریه طرد اجتماعی بنا گردید. از منظر روش شناسی، این تحقیق از نوع کاربردی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی و پیمایشی انجام شده است. جامعه آماری شامل افراد شاغل به زباله گردی در منطقه هدف بود که با استفاده از فرمول کوکران، حجم نمونه ای معادل۳۸۴n = نفر با خطای مجاز۰.۰۵d = تعیین و افراد از طریق روش نمونه گیری گلوله برفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته بود و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و آزمون های آماری همبستگی اسپیرمن و مجذور کای صورت گرفت.یافته های پژوهش نشان داد که بیش از ۷۸% از پاسخ گویان فاقد تحصیلات متوسطه بوده و۹۱% آنان هیچ گونه دوره مهارتی و فنی وحرفه ای را نگذرانده اند. نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن بیانگر وجود رابطه معنادار و معکوس بین سنوات تحصیلی و میزان ساعات کار فیزیکی روزانه زباله گردان بود (۰.۵۲r = -، p<۰.۰۱). همچنین، آزمون مجذور کای تایید کرد که بین سطح تحصیلات و جایگاه فرد در سلسله مراتب شبکه غیررسمی پسماند رابطه معناداری وجود دارد. (در نتیجه گیری می توان گفت محرومیت تحصیلی و مهارتی، به عنوان متغیرهای علی و تسهیل گر، افراد را به حاشیه بازار کار رسمی رانده و در چرخه طرد اجتماعی، زباله گردی را به یک استراتژی بقای ناگزیر تبدیل می کنند. بر این اساس، رویکردهای سلبی و قهری در مدیریت شهری کارآمد نبوده و سیاست گذاری ها باید به سمت توانمندسازی مهارتی، سوادآموزی تابعی و ادغام تدریجی این نیروها در سیستم مدیریت رسمی پسماند تغییر یابند

کلیدواژه ها:

زباله گردی ، اقتصاد غیررسمی ، محرومیت تحصیلی ، فقدان مهارت ، طرد اجتماعی ، سرمایه انسانی----- ۱ سطر فاصله (بی نازنین ۱۲ نازک) -----