اثربخشی آموزش راهبردهای فراشناختی بر درک مطلب و سرعت خواندن دانش آموزان مقطع ابتدایی

مهارت خواندن به عنوان یکی از اساسی ترین ابزارهای یادگیری در دوره ابتدایی، نقشی تعیین کننده در پیشرفت تحصیلی و موفقیت های بعدی دانش آموزان ایفا می کند. با این حال، بسیاری از دانش آموزان علیرغم توانایی رمزگشایی کلمات، در درک مطلب و سرعت خواندن مناسب دچار مشکل هستند. تحقیقات نشان داده است که صرفا آموزش مهارت های پایه خواندن کافی نبوده و توجه به فرآیندهای فراشناختی که بر نظارت و کنترل فرد بر فرآیند یادگیری خود دلالت دارد، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. راهبردهای فراشناختی به دانش آموزان کمک می کنند تا از آنچه می خوانند آگاهی بیشتری داشته باشند و فرآیند فهمیدن خود را تحت نظارت قرار دهند. آموزش راهبردهای فراشناختی شامل مجموعه ای از مهارت ها مانند برنامه ریزی قبل از خواندن، نظارت بر درک حین خواندن و ارزشیابی پس از خواندن است. این راهبردها به دانش آموزان می آموزند که چگونه سوالاتی از متن بپرسند، اطلاعات مهم را خلاصه سازی کنند و ارتباط بین ایده های مختلف را کشف نمایند. پژوهش های متعدد نشان داده اند که دانش آموزانی که از این راهبردها استفاده می کنند، نه تنها درک مطلب بهتری دارند، بلکه سرعت خواندن آن ها نیز به دلیل کاهش دوباره خوانی های غیرضروری افزایش می یابد. مقاله حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی به بررسی اثربخشی آموزش راهبردهای فراشناختی بر دو مولفه کلیدی درک مطلب و سرعت خواندن در دانش آموزان مقطع ابتدایی می پردازد. یافته های این مطالعه نشان می دهد که آموزش راهبردهای فراشناختی تاثیر مثبت و معناداری بر هر دو متغیر دارد و این تاثیر در طول زمان پایدار باقی می ماند. بر این اساس، توصیه می شود که نظام آموزشی کشور، آموزش راهبردهای فراشناختی را به عنوان بخشی جدایی ناپذیر از برنامه درسی خواندن در دوره ابتدایی مدنظر قرار دهد.