بازخوانی نقش اماره فراش در ثبات خانواده و نظم اجتماعی

اماره فراش با عبارت مشهور فقهی «الولد للفراش و للعاهر الحجر» (فرزند متعلق به بستر ازدواج مشروع است و نصیب زناکار سنگ است) از بنیادی ترین قواعد اثبات نسب مشروع در فقه امامیه و حقوق ایران محسوب می شود. قاعده فراش فراتر از یک قاعده اثباتی صرف است. این قاعده علاوه بر پشتوانه فقهی قوی دارای کارکردهای عمیق اجتماعی بوده که هدف آن تضمین مشروعیت تولد و حفظ ساختار خانواده به عنوان واحد اولیه جامعه می باشد. با این حال امروزه روش های جدید اثبات نسب مانند آزمایش خون و DNA به وجود آمده است که بنا به گفته متخصصان، برخی از این روش ها نزدیک صد درصد قطعیت دارند. این آزمایشات هر چند حقیقت بیولوژیک را روشن می سازند اما نمی توانند جایگزین کارکردهای پنهان و حیاتی این اماره، در حفظ سرمایه اجتماعی خانواده شوند. در مواجهه با این چالش ها صرف اتکا به نتایج آزمایش های جدید کافی نیست و نیازمند اصلاح رویه قانونی به گونه ای می باشد که هم از اصالت فقهی این قاعده پاسداری کند و هم در موارد استثنایی که مصلحت خانواده حکم می کند از یافته های علمی بهره مند گردد. لازم به ذکر است که روش تحقیق این مقاله، توصیفی-تحلیلی بوده و در نهایت طرح «الگوی هنجارمحور تلفیق اماره فراش و ادله ژنتیکی با تاکید بر صیانت از نهاد خانواده» پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

اماره فراش ، نسب ، کارکردهای جامعه شناختی ، نظم اجتماعی ، آزمایش DNA.