فقه و حقوق و علوم زیستی و پزشکی

تحولات گسترده در علوم زیستی و پزشکی معاصر، به ویژه در حوزه هایی همچون مهندسی ژنتیک، فناوری های کمک باروری، پیوند اعضا، سقط جنین، شبیه سازی و پایان حیات، مسائل و چالش های نوینی را در عرصه فقه و حقوق پدید آورده است. این تحولات نه تنها ابعاد زیستی انسان، بلکه مفاهیم بنیادینی مانند کرامت انسانی، حق حیات، اختیار و مسئولیت را نیز دست خوش تغییر کرده اند. فقه اسلامی به عنوان نظامی هنجاری و مبتنی بر منابع وحیانی، همواره در پی پاسخ گویی به نیازهای متغیر انسان در بستر زمان و مکان بوده و در این مسیر، عنصر موضوع شناسی و بهره گیری از داده های علوم تجربی نقش اساسی ایفا می کند. از سوی دیگر، حقوق زیستی و پزشکی به عنوان شاخه ای نوظهور از علم حقوق، می کوشد چارچوب های قانونی لازم برای تنظیم روابط میان پزشک، بیمار و جامعه را فراهم سازد. مقاله حاضر با رویکردی توصیفی–تحلیلی، به بررسی تعامل میان فقه، حقوق و علوم زیستی و پزشکی پرداخته و ضمن تبیین مبانی نظری این ارتباط، چالش های فقهی–حقوقی ناشی از پیشرفت های زیست پزشکی را تحلیل می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که تعامل میان رشته ای و اجتهاد مبتنی بر واقعیت های علمی می تواند زمینه ساز ارائه راهکارهای کارآمد و متناسب با نیازهای انسان معاصر باشد.

کلیدواژه ها:

فقه اسلامی ، حقوق ، علوم زیستی ، پزشکی ، اخلاق زیستی ، مسائل نوپدی