واکاوی «فرسودگی همدلی انتخابی» در معلمان: چرا معلم با بعضی دانش آموزان همدلی می کند و با بعضی نه؟

پژوهش حاضر با هدف واکاوی پدیده «فرسودگی همدلی انتخابی» در میان معلمان انجام شده است. فرسودگی همدلی انتخابی به موقعیتی اشاره دارد که در آن معلم نسبت به برخی دانش آموزان همدلی عمیق و مستمر نشان می دهد، اما در برابر نیازهای عاطفی برخی دیگر بی اعتنا یا خسته عمل می کند. این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از روش نظریه زمینه ای انجام شده است. شرکت کنندگان شامل ۲۴ معلم دوره اول و دوم متوسطه شهر اصفهان بودند که با روش نمونه گیری هدفمند و معیار اشباع نظری انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و با استفاده از کدگذاری سه مرحله ای (باز، محوری و انتخابی) تحلیل شدند. یافته ها نشان می دهد که عواملی مانند شباهت های فرهنگی و اقتصادی معلم و دانش آموز، عملکرد تحصیلی ضعیف، رفتارهای چالش برانگیز، سابقه ذهنی منفی از خانواده دانش آموز، و خستگی عاطفی ناشی از کار مداوم با دانش آموزان نیازمند، نقش تعیین کننده ای در شکل گیری همدلی انتخابی دارند. همچنین، معلمان در مواجهه با برخی دانش آموزان دچار «خاموشی همدلانه» می شوند که نتیجه ترکیبی از فرسودگی شغلی، کلیشه های ذهنی و نبود حمایت سازمانی است. این پژوهش نشان می دهد که همدلی در کلاس درس یک پدیده یکسان و خطی نیست، بلکه فرآیندی گزینشی، وابسته به بافت و متاثر از سرمایه عاطفی محدود معلم است. نتایج بر ضرورت طراحی برنامه های حمایت روانی از معلمان و آموزش همدلی پایدار تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: فرسودگی همدلی انتخابی ، معلمان ، همدلی در کلاس درس ، دانش آموزان چالش برانگیز ، سرمایه عاطفی