نقش بازی وارسازی (Gamification) در تقویت انگیزه تحصیلی

بازی وارسازی به معنای به کارگیری عناصر، مکانیزم ها و تفکر بازی در موقعیت های غیربازی، از جمله آموزش، با هدف افزایش انگیزش و مشارکت کاربران است. در محیط های یادگیری آنلاین، عناصر بازی مانند امتیازدهی، نشان ها، سطوح، جدول رتبه بندی، چالش ها و ماموریت ها می توانند فضای درس را از حالت یکنواخت خارج کرده و حس پیشرفت، رقابت سالم و لذت از یادگیری را در دانش آموزان تقویت کنند (خسروی، ۱۳۹۴). نظریه خودتعیین گری بیان می کند که انگیزش درونی زمانی افزایش می یابد که سه نیاز اساسی خودمختاری، شایستگی و تعلق ارضا شود؛ بازی وارسازی با فراهم کردن فرصت انتخاب، بازخورد مستمر درباره عملکرد و ایجاد جوامع رقابتی-همکارانه، به ارضای این نیازها کمک می کند (مرادی و همکاران، ۱۳۹۸). نتایج پژوهش های داخلی نشان داده است که تلفیق عناصر بازی در آموزش آنلاین، به ویژه در دروس دشوار، منجر به افزایش مشارکت، پشتکار، لذت از یادگیری و در نهایت بهبود نمرات درسی دانش آموزان می شود (مهرابی و همکاران، ۱۳۹۳؛ مرادی و همکاران، ۱۳۹۸). همچنین، بازی وارسازی می تواند به عنوان ابزاری برای ارائه بازخورد غیرتهدیدکننده به کار رود؛ به عنوان مثال، به جای تمرکز بر نمره نهایی، بر پیشرفت تدریجی و کسب نشان های متوالی تاکید می شود. با این حال، طراحی نامناسب یا افراط در استفاده از مکانیزم های رقابتی ممکن است به فشار روانی و تمرکز بیش از حد بر پاداش های بیرونی منجر شود؛ از این رو، بازی وارسازی اثربخش نیازمند تعادل میان عناصر رقابتی و همکارانه و هم سویی با اهداف واقعی یادگیری است.