از انباشت داده تا پرورش اندیشه؛ بازخوانی مسئولیت های تربیتی در مواجهه با زیست بوم نوین اطلاعات

دگرگونی های فناورانه سال های اخیر، شیوه دسترسی انسان به دانش و اطلاعات را به طور چشمگیری متحول کرده است. در شرایطی که افراد در هر زمان و مکان به حجم گسترده ای از داده ها و محتواهای متنوع دسترسی دارند، مسئله اصلی دیگر کمبود اطلاعات نیست، بلکه توانایی فهم، تحلیل و ارزیابی آن هاست. این وضعیت، مسئولیت های جدیدی را پیش روی نظام های آموزشی قرار داده و ضرورت توجه به مهارت های شناختی سطح بالا را بیش از گذشته آشکار ساخته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی ابعاد تربیتی مرتبط با رشد تفکر انتقادی در محیط های سرشار از اطلاعات انجام شده است. نتایج نشان می دهد عواملی همچون گسترش اطلاعات غیرمعتبر، سرعت بالای گردش محتوا، تضعیف فرصت های تفکر عمیق، غلبه رویکردهای حافظه محور و ضعف سواد اطلاعاتی از مهم ترین موانع موجود در مسیر توسعه تفکر انتقادی به شمار می روند. همچنین یافته ها بیانگر آن است که استفاده از روش های یادگیری فعال، تقویت فرهنگ پرسشگری، بازنگری در شیوه های ارزشیابی و ارتقای سواد اطلاعاتی می تواند نقش موثری در آماده سازی افراد برای مواجهه آگاهانه با محیط اطلاعاتی معاصر ایفا کند.واژگان کلیدی: تفکر انتقادی، سواد اطلاعاتی، تعلیم و تربیت، یادگیری فعال، فناوری های آموزشی، فرهنگ پرسشگری، رسانه های دیجیتال