طراحی، تولید و اعتباریابی بسته آموزشی ریاضیات کاربردی مبتنی بر زمینه (زندگی کوچندگی) برای بهبود انگیزه و عملکرد تحصیلی دانش آموزان پایه سوم تا ششم ابتدایی مدارس عشایری ایران

پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتباریابی بسته آموزشی ریاضیات کاربردی مبتنی بر زمینه های فرهنگی و معیشتی جامعه کوچ نشین برای دانش آموزان مقطع متوسطه اول مدارس شبانه روزی عشایری استان کهگیلویه و بویراحمد انجام شده است. یکی از چالش های اساسی آموزش در مناطق عشایری، ناهماهنگی میان محتوای انتزاعی و غیرمرتبط کتاب های درسی ریاضی با تجارب زیسته و نیازهای عملی دانش آموزان عشایری است (Hajinaseri & Yazdanpanah, ۲۰۲۱). این ناهماهنگی ضمن کاهش انگیزه تحصیلی، به افت یادگیری و در مواردی ترک تحصیل منجر می شود. پژوهش حاضر با رویکرد آمیخته (کیفی-کمی) از نوع اکتشافی متوالی انجام شد. در مرحله کیفی، با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۵ معلم باتجربه عشایری، ۱۰ ریش سفید عشایر و ۲۰ دانش آموز، زمینه های کاربردی ریاضیات در زندگی روزمره کوچ نشینی (شامل مسائل مربوط به دامداری، کوچ، تقسیم ارث، نقشه خوانی، هواشناسی سنتی، محاسبات مالی و تجاری) شناسایی شد. در مرحله کمی، بر اساس مولفه های استخراج شده، بسته آموزشی طراحی و سپس با روش دلفی فازی (۳ مرحله) و با مشارکت ۲۰ نفر از متخصصان آموزش ریاضی، برنامه ریزی درسی و آموزش عشایری، اعتباریابی شد. یافته ها نشان داد که بسته آموزشی طراحی شده از روایی محتوایی بالایی برخوردار است (CVR معادل ۰/۸۷) و متخصصان بر مولفه هایی نظیر «زمینه مندی»، «کاربردی بودن»، «سادگی و قابلیت فهم»، «هماهنگی با اهداف برنامه درسی ملی» و «قابلیت اجرا در شرایط مدارس عشایری» تاکید داشتند. در نهایت، بسته آموزشی در قالب یک کتاب کار جامع شامل ۱۰ فصل و ۴۵ فعالیت عملی تدوین شد. این پژوهش نشان می دهد که بومی سازی ریاضیات مبتنی بر فرهنگ کوچ نشینی می تواند یادگیری معنادار را تسهیل کرده و شکاف میان دانش مدرسه ای و زندگی واقعی را کاهش دهد.

کلیدواژه ها:

آموزش ریاضیات کاربردی ، زندگی کوچ نشینی ، بسته آموزشی ، طراحی و اعتباریابی ، مدارس عشایری