مدل یابی ساختاری عوامل روان شناختی موثر بر افکار خودآسیب رسان

مقدمه: افکار خودآسیب رسان به عنوان یکی از شاخص های مهم آسیب پذیری روان شناختی، نقشی تعیین کننده در تداوم ناراحتی های هیجانی و افزایش خطر پیامدهای بالینی دارند. شناسایی سازوکارهای زیربنایی این افکار، به ویژه از طریق مدل های علی، می تواند مبنای مداخلات پیشگیرانه و درمانی موثرتر را فراهم آورد. در این راستا، مدل یابی معادلات ساختاری امکان بررسی هم زمان روابط مستقیم و غیرمستقیم میان عوامل روان شناختی را مهیا می کند.هدف: هدف پژوهش حاضر، تبیین و آزمون یک مدل ساختاری از عوامل روان شناختی موثر بر افکار خودآسیب رسان با تاکید بر نقش متغیرهای هیجانی، شناختی و بین فردی است.روش: این مطالعه از نوع توصیفی-همبستگی و مبتنی بر مدل یابی معادلات ساختاری است. داده ها با استفاده از ابزارهای استاندارد سنجش تنظیم هیجان، افسردگی، اضطراب، نشخوار فکری، خودانتقادی، حمایت اجتماعی ادراک شده و افکار خودآسیب رسان گردآوری شد. تحلیل داده ها با رویکرد حداکثر درست نمایی انجام گرفت و برازش مدل با شاخص های متداول (نظیر CFI، TLI و RMSEA) ارزیابی شد. همچنین، برای آزمون اثرات میانجی، از روش بوت استرپ استفاده گردید.یافته ها: نتایج نشان داد مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار است. تنظیم هیجان ناکارآمد و نشخوار فکری، اثر مستقیم و معناداری بر افکار خودآسیب رسان داشتند. افسردگی و اضطراب به صورت غیرمستقیم و از طریق افزایش خودانتقادی و تضعیف تنظیم هیجان، با افکار خودآسیب رسان مرتبط بودند. حمایت اجتماعی ادراک شده نقش محافظتی ایفا کرد و به طور معناداری اثر منفی بر افکار خودآسیب رسان نشان داد. تحلیل میانجی گری بیانگر آن بود که خودانتقادی، پیوند بین نشخوار فکری و افکار خودآسیب رسان را تقویت می کند.بحث و نتیجه گیری: یافته ها بر اهمیت هم افزایی عوامل هیجانی و شناختی در شکل گیری افکار خودآسیب رسان دلالت دارند و نشان می دهند که تمرکز صرف بر نشانه ها، بدون توجه به سازوکارهای تنظیم هیجان و خودارزیابی های منفی، کفایت ندارد. پیامدهای کاربردی نتایج، بر طراحی مداخلاتی تاکید می کند که هم زمان به بهبود مهارت های تنظیم هیجان، کاهش نشخوار فکری و تقویت حمایت اجتماعی بپردازند. استفاده از مدل یابی ساختاری در این حوزه، چشم اندازی دقیق تر از مسیرهای علی فراهم می سازد و می تواند راهنمای سیاست گذاری های سلامت روان و برنامه های پیشگیری باشد.