رابطه معنایابی زندگی با سلامت روان و رضایت از زندگی

معنا یابی زندگی یکی از بنیادی ترین سازه های روان شناسی مثبت نگر است که نقش مهمی در سلامت روان و رضایت از زندگی ایفا می کند. در دهه های اخیر، توجه پژوهشگران به نقش عوامل درونی و وجودی در ارتقای بهزیستی روان شناختی افزایش یافته است و معنا یابی زندگی به عنوان یکی از مهم ترین منابع درونی برای مقابله با استرس ها و چالش های زندگی معرفی شده است. از دیدگاه نظریه معنا درمانی، انسان موجودی معناجو است و تجربه پوچی و بی هدفی می تواند زمینه ساز آسیب های روانی همچون افسردگی، اضطراب و نارضایتی از زندگی شود (Frankl, ۱۹۶۳). در مقابل، ادراک معنا و هدف در زندگی با سطوح بالاتر بهزیستی ذهنی، رضایت از زندگی و سازگاری روانی همراه است (Steger et al., ۲۰۰۶).پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه معنا یابی زندگی با سلامت روان و رضایت از زندگی در میان دانشجویان انجام شد. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاه های دولتی شهر مورد مطالعه در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود که از میان آن ها ۳۰۰ نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه معنا یابی زندگی (MLQ) (Steger et al., ۲۰۰۶)، پرسشنامه سلامت عمومی (GHQ-۲۸) (Goldberg & Hillier, ۱۹۷۹) و مقیاس رضایت از زندگی (SWLS) (Diener et al., ۱۹۸۵) بود. پایایی ابزارها بر اساس ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۰/۸۷، ۰/۹۰ و ۰/۸۵ به دست آمد که نشان دهنده همسانی درونی مطلوب ابزارهاست. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه در نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند.یافته ها نشان داد که بین معنا یابی زندگی و سلامت روان رابطه منفی و معنادار وجود دارد (r = -۰.۶۲، p < ۰.۰۱)، به این معنا که افزایش سطح معنا یابی با کاهش نشانه های اختلال روانی همراه است. همچنین بین معنا یابی زندگی و رضایت از زندگی رابطه مثبت و معنادار مشاهده شد (r = ۰.۵۸، p < ۰.۰۱). نتایج تحلیل رگرسیون نیز نشان داد که معنا یابی زندگی به طور معناداری قادر است سلامت روان و رضایت از زندگی را پیش بینی کند، به گونه ای که ۵۲ درصد از واریانس سلامت روان و ۴۷ درصد از واریانس رضایت از زندگی توسط این متغیر تبیین شد (p < ۰.۰۰۱). این نتایج نشان می دهد که معنا یابی زندگی یکی از عوامل تعیین کننده در ارتقای سلامت روان و افزایش رضایت کلی از زندگی در میان دانشجویان است.یافته های پژوهش با نتایج مطالعات پیشین همسوست که نشان داده اند ادراک معنا در زندگی با کاهش افسردگی و اضطراب و افزایش امید و خوش بینی همراه است (Park et al., ۲۰۱۰؛ Wong, ۲۰۱۲). به نظر می رسد افرادی که زندگی خود را هدفمند و معنادار می دانند، در مواجهه با فشارهای تحصیلی و اجتماعی، از سازگاری روانی بیشتری برخوردارند و ارزیابی مثبت تری از کیفیت زندگی خود دارند. از این رو، معنا یابی زندگی می تواند به عنوان یک منبع روان شناختی محافظ عمل کند و تاب آوری فرد را افزایش دهد.در مجموع، نتایج پژوهش حاضر حاکی از آن است که تقویت معنا یابی زندگی می تواند نقش مهمی در ارتقای سلامت روان و رضایت از زندگی ایفا کند. بنابراین، پیشنهاد می شود برنامه های مداخله ای و آموزشی با تمرکز بر تقویت حس هدفمندی، ارزش های شخصی و خودشناسی در محیط های دانشگاهی طراحی و اجرا شود. توجه به این سازه می تواند گامی موثر در جهت پیشگیری از مشکلات روان شناختی و ارتقای بهزیستی دانشجویان باشد.

کلیدواژه ها:

: معنا یابی زندگی ، سلامت روان ، رضایت از زندگی ، بهزیستی ذهنی ، دانشجویان