تاریخ شفاهی در عصر هوش مصنوعی

تاریخ شفاهی به عنوان یکی از رویکردهای مهم در تاریخ نگاری معاصر، نقشی اساسی در ثبت تجربه های زیسته، صداهای حاشیه ای و حافظه جمعی ایفا می کند. با گسترش فناوری های دیجیتال و به ویژه ظهور هوش مصنوعی، این حوزه با تحولات عمیق روش شناختی و مفهومی مواجه شده است. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی–انتقادی، به بررسی ظرفیت ها، چالش ها و پیامدهای به کارگیری هوش مصنوعی در تاریخ شفاهی می پردازد. روش پژوهش مبتنی بر تحلیل مفهومی و مرور انتقادی منابع نظری و مطالعات پیشین است. یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند فرایندهایی مانند ضبط، پیاده سازی، سامان دهی و تحلیل داده های روایی را تسهیل کرده و امکان تحلیل کلان روایت ها را فراهم سازد. بااین حال، اتکای صرف به تحلیل های الگوریتمی با خطر تقلیل گرایی، بازتولید سوگیری های معرفتی و تضعیف ابعاد تفسیری و انسانی روایت های شفاهی همراه است. نتایج پژوهش بر ضرورت اتخاذ رویکردی تلفیقی تاکید دارد که در آن، هوش مصنوعی به عنوان ابزار پشتیبان در خدمت پژوهشگر انسانی قرار گیرد و تفسیر نهایی، معناگذاری تاریخی و داوری اخلاقی همچنان بر عهده انسان باقی بماند. در نهایت، این پژوهش نشان می دهد که آینده تاریخ شفاهی در عصر هوش مصنوعی، در تعامل آگاهانه و مسئولانه میان فناوری و روایت انسانی شکل خواهد گرفت.

کلیدواژه ها:

تاریخ شفاهی ، هوش مصنوعی ، روایت ، حافظه جمعی ، اخلاق پژوهش ، تحلیل داده های روایی