واکاوی تجارب معلمان دوره ابتدایی از چالش های ارزشیابی توصیفی در مدارس چندپایه مناطق روستایی

مقدمه: ارزشیابی توصیفی به عنوان یکی از رویکردهای نوین در نظام های آموزشی جهان، با هدف کاهش آثار زیان بار ارزشیابی کمی و سنتی، بهبود کیفیت یادگیری و توجه به فرآیند یادگیری به جای محصول نهایی، از حدود دو دهه پیش وارد نظام آموزش ابتدایی ایران شده است. این رویکرد بر استفاده از ابزارهای متنوعی چون پوشه کار، مشاهده، آزمون های عملکردی، خودارزیابی و همسال سنجی تاکید دارد. با این حال، اجرای موفقیت آمیز ارزشیابی توصیفی مستلزم شرایط ساختاری، منابع انسانی و محیطی خاصی است که در بسیاری از مدارس کشور، به ویژه در مناطق روستایی و مدارس چندپایه، به طور کامل فراهم نیست. مدارس چندپایه روستایی به دلیل ترکیب دانش آموزان پایه های مختلف در یک کلاس، کمبود معلم متخصص، نبود امکانات کمک آموزشی، کمبود زمان، تراکم بالا و تفاوت های سنی و شناختی فراگیران، با چالش های مضاعفی در پیاده سازی ارزشیابی توصیفی مواجه هستند. معلمان این مدارس به عنوان کنشگران اصلی و مجریان خط مقدم، تجارب زیسته منحصربه فردی از این چالش ها دارند که تاکنون کمتر به شیوه ژرفانگر و پدیدارشناسانه مورد واکاوی قرار گرفته است. هدف پژوهش: هدف اصلی این پژوهش، واکاوی عمیق و نظام مند تجارب معلمان دوره ابتدایی از چالش های اجرای ارزشیابی توصیفی در مدارس چندپایه مناطق روستایی بود. این پژوهش در پی پاسخ به این سوال اساسی بود که معلمان این مدارس چه موانع، تنگناها، تعارضات و نارسایی هایی را در کاربست اصول و فنون ارزشیابی توصیفی تجربه می کنند و چگونه این چالش ها بر کیفیت یادگیری دانش آموزان، روحیه حرفه ای معلمان و عدالت آموزشی تاثیر می گذارد. روش پژوهش: این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از روش پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. میدان پژوهش شامل تمامی معلمان دوره ابتدایی شاغل در مدارس چندپاره مناطق روستایی استان های آذربایجان شرقی، کردستان، سیستان و بلوچستان و کرمان در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود. نمونه گیری به شیوه هدفمند ملاک محور و با استراتژی گلوله برفی انجام گرفت و شرکت کنندگان شامل ۲۴ معلم (۱۸ زن و ۶ مرد) با سابقه کار بین ۵ تا ۲۶ سال در مدارس چندپایه بودند.

کلیدواژه ها:

ارزشیابی توصیفی ، مدارس چندپایه ، مناطق روستایی ، معلمان ابتدایی ، چالش های اجرایی ، مطالعه پدیدارشناسانه