طراحی و تدوین مدل اوقات فراغت فعال با رویکرد ورزش همگانی در خانواده

زمینه و هدف : فعالیت بدنی منظم در دوران کودکی و نوجوانی نقش حیاتی در رشد جسمانی، سلامت روانی و پیشگیری از بیماری های غیرواگیر در بزرگسالی دارد. با وجود مزایای شناخته شده، سطح فعالیت بدنی در این گروه سنی به طور نگران کننده ای کاهش یافته است. هدف پژوهش حاضر، طراحی الگوی جامع عوامل موثر بر فعالیت بدنی کودکان و نوجوانان با استفاده از تحلیل محتوای نظام مند مطالعات پیشین است. روش شناسی: این مطالعه با رویکرد کیفی و به روش تحلیل محتوای نظام مند انجام شد. جامعه پژوهش شامل کلیه مقالات علمی منتشرشده در پایگاه های معتبر بین المللی (PubMed، Scopus، Web of Science و Google Scholar) بین سال های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ بود. پس از غربالگری عنوان، چکیده و متن کامل، ۳۵ مقاله مرتبط با معیارهای ورود انتخاب و با استفاده از روش تحلیل محتوای استقرایی کدگذاری و تحلیل شدند. یافته ها: تحلیل داده ها منجر به شناسایی سه دسته اصلی از عوامل موثر شد: ۱) عوامل فردی شامل خودکارآمدی، نگرش، انگیزه، لذت از فعالیت، آگاهی از فواید و مهارت های حرکتی؛ ۲) عوامل اجتماعی شامل حمایت والدین، الگوسازی والدین، حمایت همسالان، حمایت معلمان و مربیان و هنجارهای اجتماعی؛ و ۳) عوامل محیطی شامل دسترسی به فضاهای ورزشی، امنیت محله، امکانات مدرسه، شرایط آب وهوایی و سیاست های حمایتی. این عوامل در قالب یک الگوی سه سطحی مبتنی بر رویکرد بوم شناختی اجتماعی سازماندهی شدند که تعامل پویای بین سطوح فردی، اجتماعی و محیطی را نشان می دهد. نتیجه گیری: الگوی طراحی شده چارچوبی جامع برای فهم چند بعدی عوامل موثر بر فعالیت بدنی کودکان و نوجوانان ارائه می دهد. این الگو می تواند مبنای طراحی مداخلات موثر و سیاست های سلامت محور در سطوح فردی، خانواده، مدرسه و جامعه قرار گیرد. پژوهش های آتی می توانند با آزمون تجربی این الگو، روابط علی بین عوامل را بررسی کنند.