نقش واقعیت مجازی و افزوده در بهبود یادگیری تجربی

واقعیت مجازی (VR) و واقعیت افزوده (AR) از فناوری های نوظهوری هستند که با ایجاد محیط های سه بعدی غوطه ور یا افزودن لایه های اطلاعاتی دیجیتال بر دنیای واقعی، امکان تجربه های یادگیری متفاوت و عمیق تری را برای دانش آموزان فراهم می کنند. یادگیری تجربی بر اساس انجام، مشاهده و بازاندیشی بر فعالیت ها استوار است و VR/AR می توانند با شبیه سازی موقعیت های واقعی یا دشوار الوصول، این نوع یادگیری را تقویت کنند؛ برای مثال، بازدید مجازی از موزه ها، آزمایشگاه های شیمی و فیزیک، یا سفر به فضا و درون بدن انسان (عابدی، ۱۳۹۷). در چنین محیط هایی، دانش آموزان می توانند بدون خطر و هزینه زیاد، آزمایش کنند، خطا داشته باشند و از پیامدهای آن بیاموزند؛ این ویژگی، به ویژه در دروس علوم تجربی، جغرافیا و حرفه و فن، ارزش افزوده قابل توجهی ایجاد می کند. پژوهش های محدود اما رو به گسترش در ایران نشان می دهد که استفاده از واقعیت مجازی و افزوده در آموزش، موجب افزایش انگیزش، درگیری شناختی، یادداری بلندمدت و توانایی انتقال آموخته ها به موقعیت های جدید می شود (شعبانی ورکی، ۱۳۹۲؛ عابدی، ۱۳۹۷). هرچند هزینه های سخت افزاری و نرم افزاری و نیاز به زیرساخت های مناسب، موانعی برای گسترش گسترده این فناوری ها در مدارس کشور است، اما با توسعه ابزارهای ساده تر مبتنی بر تلفن همراه و کارت های AR، فرصت هایی برای به کارگیری محدود اما موثر آن ها فراهم شده است. تلفیق VR و AR با سایر عناصر فناوری آموزشی در محیط های آنلاین، می تواند گامی مهم در جهت غنی سازی تجارب یادگیری و کاهش فاصله میان آموزش نظری و دنیای واقعی باشد.